කැනඩාවේ මීළඟ ආණ්ඩුකාර ජෙනරාල් ධුරයට මේරි සයිමන් වෙනුවට, හිටපු ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු ලුයිස් ආබර් පත්වන බව අගමැති මාර්ක් කාර්නි පසුගිය අඟහරුවාදා පැවසීය.
2021 දී කැනඩාවේ රාජ්ය නායකයාගේ නියෝජිතයා ලෙස නම් කරන ලද පළමු ස්වදේශික පුද්ගලයා බවට පත්වෙමින් ඉතිහාසයට එක් වූ සයිමන්ගේ පස් අවුරුදු ධුර කාලය මෙම ජූලි මාසයේදී අවසන් වනු ඇත.
“කැනඩාව යනු මිනිසුන්ගේ, දෘෂ්ටිකෝණයන්ගේ සහ අත්දැකීම්වල විවිධත්වයෙන් හැඩගැසී ඇති අපූරු රටකි, නමුත් මම සිතන්නේ එය බොහෝ දුරට ශක්තිමත් රාජ්ය ආයතන සහ නීතියේ ආධිපත්යය කෙරෙහි ඇති පොදු ගෞරවයෙන් ද හැඩගැසී ඇති බවයි,” ආබර් පැවසීය.
“මම ගෞරවයෙන්, කැපවීමෙන් සහ අවංකව සේවය කිරීමට උත්සාහ කරමි,” ඇය පැවසුවාය.මොන්ට්රියෙල් හි උපත ලැබූ ආබර්, 1999 සිට 2004 දක්වා ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරියක් ලෙස සේවය කළාය. කැනඩාවේ ඉහළම අධිකරණයේ සේවය කිරීමට පෙර, ඇය 1987 දී ඔන්ටාරියෝ ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයට සහ 1990 දී ඔන්ටාරියෝ සඳහා අභියාචනාධිකරණයට පත් කරන ලදී.
1995 දී, ඇය ඔන්ටාරියෝ හි කාන්තාවන් සඳහා වන බන්ධනාගාරවල තත්ත්වය පිළිබඳ මහජන පරීක්ෂණයකට නායකත්වය දුන්නාය.”ඇගේ කාර්යය තමා තුළම වැදගත් වේ. ලුයිස් ආබර් රීඩෝ හෝල් වෙත ගෙන එන දේ ගැන ද එය අපට යමක් කියයි – ආයතන සිවිල් සමාජයක බර උසුලන බිත්ති බවත්, ඒවා විශ්වාසදායක ලෙස පවතින්නේ යමෙකු ඒවාට වගවීමට කැමති තාක් කල් පමණක් බවත් ඒත්තු ගැන්වීම,” බව කාර්නි පැවසීය.”කැනඩාවට කළ අසාමාන්ය සේවය” වෙනුවෙන් කාර්නි සයිමන්ට ස්තූති කළේය.
“අතිගරු, නිවැරදි ගෞරවනීය මේරි සයිමන්, කැනඩාවේ සහ අපගේ ආයතනවල දේශීය හා ලොව පුරා ස්ථිරසාර නියෝජිතවරියක් වී ඇත,” ඔහු පැවසීය.”මෙම භූමිකාවේ සේවය කළ පළමු ආදිවාසී පුද්ගලයා ලෙස, ඇය ඉනුයිට් අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන්, ආදිවාසී ස්වයං නිර්ණය සඳහා සහ අපගේ ආදිවාසී භාෂා, සංස්කෘතීන් සහ අනන්යතා ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ජීවිත කාලය පුරාම පෙනී සිට ඇත,” ඔහු තවදුරටත් පැවසීය.
සයිමන් ඇගේ අනුප්රාප්තිකයා ලෙස ආබර්ගේ පත්වීම පිළිගත්තේය.
“ගරු ලුයිස් ආබර් මහත්මියට අපගේ හෘදයාංගම සුබ පැතුම් පිරිනමමු. ඇය සමඟ කතා කිරීමට මට සතුටක් ලැබුණා, 31 වන ආණ්ඩුකාර ජෙනරාල්වරිය ලෙස ඇයගේ නව භූමිකාව තුළ ඇය කැනඩාවට ගෙන එන සියල්ල අපි බලාපොරොත්තු වෙමු,” ඇය නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් පැවසුවාය.
එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහ කොමසාරිස්වරයා ලෙස, ආබර් “බලවත් අය නිශ්ශබ්දතාවයට කැමති ස්ථානවල ගෞරවය ප්රතික්ෂේප කරන ලද අයට හඬක් නැගුවේය” යනුවෙන් ඔහු පැවසීය.
“ඇය සැලුනේ නැහැ, ආරක්ෂිත බව සමඟ ඇසීම ඇය කිසි විටෙකත් පටලවා ගත්තේ නැහැ,” ඔහු තවදුරටත් පැවසීය.ආබර්, හිටපු යුගෝස්ලාවියාව සහ රුවන්ඩාව සඳහා වූ ජාත්යන්තර අපරාධ විනිශ්චය සභාවේ එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්රධාන අභිචෝදකයා ලෙසද සේවය කළ අතර, මනුෂ්යත්වයට එරෙහි අපරාධ සහ ජන සංහාර සම්බන්ධයෙන් නඩු පවරන ලදී.“නියුරම්බර්ග්ගෙන් පසු පළමු ජාත්යන්තර අපරාධ අධිකරණයන්ට” නායකත්වය දුන් ආබර්ගේ වාර්තාව කානි ප්රශංසා කළේය.
“බොහෝ දෙනෙකුට සාර්ථක විය නොහැකි යැයි විශ්වාස කළ ආයතන දෙකක් ඇයට උරුම විය. ඇය ඒවා සාර්ථක කර ගත්තාය. ඇගේ නායකත්වය යටතේ, 1948 දී ජන සංහාර සම්මුතිය සම්මත කිරීමෙන් පසු, ජන සංහාරය සඳහා පළමු වරදකරු බවට විනිශ්චය සභා සහතික විය,” කාර්නි පැවසීය.ඇල්බර්ටා සහ ක්විබෙක්හි බෙදුම්වාදී ප්රශ්න මධ්යයේ ජාතික සමගිය වර්ධනය කරන්නේ කෙසේදැයි ඇසූ විට, ආබර් මෙසේ පැවසීය, “අපේ ජනතාවගේ විවිධත්වය, අදහස්වල විවිධත්වය, මතවල, අත්දැකීම්වල විවිධත්වය සම්බන්ධයෙන් කැනේඩියානු සංවාදයට හිතකර වීමට ආණ්ඩුකාර ජෙනරාල්වරයාට ඉඩක් ඇතැයි මම සිතමි, නමුත් ඒ සියල්ල, මම ගෞරවයෙන් හා අභිලාෂකාමී, එක්සත් ආකාරයකින් රට ඉදිරියට ගෙන යන බව සිතමි.”
2021 දී කැනඩා හමුදාවේ ලිංගික අපචාර පිළිබඳ මහජන විමර්ශනයට ආබර් නායකත්වය දුන් අතර 2022 දී ඇගේ වාර්තාව ඉදිරිපත් කළාය.1970 දී මොන්ට්රියල් විශ්ව විද්යාලයෙන් නීති උපාධිය ලබා ගැනීමෙන් පසු ඇය කැනඩාවේ ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ නීති ලිපිකරුවෙකු ලෙස සේවය කිරීමට පටන් ගත්තාය. පසුව ඇය 1974 සිට1987 දක්වා යෝර්ක් විශ්ව විද්යාලයේ ඔස්ගුඩ් හෝල් නීති විද්යාලයේ ඉගැන්වූවාය.2014 දී ග්ලෝබ් ඇන්ඩ් මේල් සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකට එක්වෙමින් ඇය පැවසුවේ ඇගේ වෘත්තීය ජීවිතයේ “ලොකුම බාධකය” ක්විබෙක් සිට ඔන්ටාරියෝ වෙත යාම බවයි, මන්ද ඇගේ සම්පූර්ණ විධිමත් අධ්යාපනය ප්රංශ භාෂාවෙන් සිදු වූ බැවිනි.
2004 දී ඇය ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයෙන් ඉල්ලා අස්වීමෙන් පසු, ආබර් එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහ කොමසාරිස් ධුරයට පත්විය.2017 දී එක්සත් ජාතීන්ගේ මහලේකම් ඇන්ටෝනියෝ ගුටරෙස් ඇයව ජාත්යන්තර සංක්රමණ සඳහා එක්සත් ජාතීන්ගේ විශේෂ නියෝජිතවරිය ලෙස පත් කළා.
79 හැවිරිදි ආබර්, කැනඩාවේ වඩාත්ම සම්මානලාභී නීතිවේදීන්ගෙන් කෙනෙකි. 2007 දී, හිටපු ආණ්ඩුකාර ජෙනරාල් මයිකල් ජීන් ඇයව “කැනේඩියානු අධිකරණ පද්ධතියට ඇයගේ දායකත්වය සහ ලොව පුරා මානව හිමිකම් ප්රවර්ධනය සඳහා ඇයගේ කැපවීම වෙනුවෙන්” ඕඩර් ඔෆ් කැනඩාවේ සහකාරියක් ලෙස නම් කළාය.කැනඩාවේ හිටපු ආණ්ඩුකාර ජෙනරාල්වරුන් සාමාන්යයෙන් රටේ නිල භාෂා දෙක ද්විභාෂා කතා කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන බැවින්, ආණ්ඩුකාර ජෙනරාල් මේරි සයිමන් ඇගේ ධුර කාලය තුළ ප්රංශ භාෂාව කතා කිරීමේ හැකියාව නොමැතිකම සම්බන්ධයෙන් ප්රශ්නවලට මුහුණ දුන්නාය. ඇයට ඉංග්රීසි සහ ඉනුක්ටිටුක් භාෂා ද්විභාෂා කතා කළ හැකිය.
කානි විසින් ආබර් තනතුරට පත් කිරීමත් සමඟ නැවතත් ඉංග්රීසි සහ ප්රංශ යන දෙකම කතා කරන ද්විභාෂා කථිකයෙකු එම භූමිකාවට ඇතුළත් වේ.
ආණ්ඩුකාර ජෙනරාල් කරන්නේ කුමක්ද?
කැනඩාව ව්යවස්ථාපිත රාජාණ්ඩුවක් සහ පාර්ලිමේන්තු ප්රජාතන්ත්රවාදී රටක් වන අතර, කැනඩාවේ රාජ්ය නායකයා ලෙස III වන චාල්ස් රජු කටයුතු කරයි. ආණ්ඩුකාර ජෙනරාල්වරයා කැනඩාවේ ඔටුන්න හිමි නියෝජිතයා වේ.
1867 ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා පනත මගින්, අග්රාමාත්යවරයාගේ උපදෙස් මත ක්රියා කරන ආණ්ඩුකාර ජෙනරාල්වරයා විසින් ක්රියාත්මක කළ යුතු රජතුමාගේ විධායක බලය පවරා ඇත.
කැනඩාවේ අග්රාමාත්යවරයා, කැබිනට් අමාත්යවරුන් සහ අගවිනිසුරුවරයා දිවුරුම් දීම සඳහා ආණ්ඩුකාර ජෙනරාල්වරයා වගකිව යුතුය. ඔවුන් අග්රාමාත්යවරයාගේ උපදෙස් මත පාර්ලිමේන්තුව කැඳවීම, වාර අවසන් කිරීම සහ විසුරුවා හැරීම ද සිදු කරයි.
සාමාන්යයෙන්, ආණ්ඩුකාර ජෙනරාල්වරයා ද රජතුමා වෙනුවෙන් සිංහාසනයේ සිට කතාව පවත්වනු ලැබේ, කෙසේ වෙතත්, පසුගිය වසරේ එය III වන චාල්ස් රජු විසින් පෞද්ගලිකව පවත්වන ලදී.
ආණ්ඩුකාර ජෙනරාල්වරයා පාර්ලිමේන්තුවේ පනත් සඳහා රාජකීය අනුමැතිය ලබා දෙන අතර එමඟින් ඒවා නීති බවට පත් කරයි.ඔවුන් අගමැතිගේ උපදෙස් මත ප්රිවි කවුන්සිලයේ සාමාජිකයින්, ලුතිනන් ආණ්ඩුකාරවරුන් සහ ඇතැම් විනිසුරුවන් ද පත් කරයි.ආණ්ඩුකාර ජෙනරාල්වරයා කැනේඩියානු සන්නද්ධ හමුදාවන්හි අණදෙන නිලධාරියා ද වේ.
