ශ්රී ලංකාවේ ඉහළම අධිකරණ පද්ධතිය වන ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ සහ අභියාචනාධිකරණයේ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම යාමේ වයස වසර දෙකකින් දීර්ඝ කිරීම සඳහා වන ආන්දෝලනාත්මක යෝජනාවකට අමාත්ය මණ්ඩලයේ අනුමැතිය හිමිව තිබේ. ජූලි 27 වනදා පැවැති කැබිනට් මණ්ඩල රැස්වීමේදී මෙම තීරණය ගෙන ඇති අතර, ඒ සඳහා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සංශෝධනයක් ඉදිරිපත් කිරීමට රජය සූදානම් වේ. කෙසේ වෙතත්, මෙම පියවර මෙරට නීති ප්රජාව සහ අධිකරණ නිලධාරීන් අතර දැඩි කතාබහක් සහ විරෝධයක් මතු කර ඇති අතර, එය අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයට එල්ල වන තර්ජනයක් ලෙස බොහෝ පාර්ශ්ව හඳුන්වා දෙයි.
ශ්රී ලංකා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ වත්මන් විධිවිධාන අනුව, ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන් වයස අවුරුදු 65 දී ද, අභියාචනාධිකරණ විනිසුරුවරුන් වයස අවුරුදු 63 දී ද විශ්රාම ලැබිය යුතුය. රජයේ නව යෝජනාව මගින් මෙම විශ්රාම වයස පිළිවෙළින් අවුරුදු 67 සහ 65 දක්වා ඉහළ නැංවීමට අපේක්ෂා කෙරේ.
මෙම තීරණය ගෙන ඇත්තේ ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ සහ අභියාචනාධිකරණයේ පුරප්පාඩු අටක් පවතින පසුබිමක වීම විශේෂත්වයකි. එම පුරප්පාඩු පිරවීම දීර්ඝ කාලයක සිට ප්රමාද වී ඇති බවට නීතිඥ සංගම් චෝදනා කරන අතර, එවැනි තත්ත්වයක් තුළ විශ්රාම වයස ඉහළ නැංවීමට උත්සාහ කිරීම ගැටලු සහගත බව ඔවුන් පෙන්වා දෙයි.
ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමය මෙම යෝජිත ව්යවස්ථා සංශෝධනය සම්බන්ධයෙන් සිය දැඩි කනස්සල්ල පළ කර ඇත. අධිකරණ ක්ෂේත්රයේ ප්රධාන පාර්ශවකරුවන් සමඟ සාකච්ඡා කරන තෙක් මෙම සංශෝධනය සම්බන්ධයෙන් ඉදිරි පියවර ගැනීම නතර කරන ලෙස නීතිඥ සංගමය රජයෙන් ඉල්ලා සිටියි.
අධිකරණ අමාත්ය හර්ෂණ නානායක්කාර මහතා වෙත ලිපියක් යොමු කරමින් නීතිඥ සංගමයේ සභාපති රජීව් අමරසූරිය මහතා ප්රකාශ කර ඇත්තේ, මෙම යෝජනාව මගින් අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය, යුක්තිය පසිඳලීමේ ක්රියාවලිය සහ නීතියේ ආධිපත්යය සම්බන්ධයෙන් බරපතල ප්රශ්න මතු වන බවයි. විශේෂයෙන්ම දැනට සේවයේ නියුතු විනිසුරුවරුන්ගේ සේවා කාලය දීර්ඝ කිරීම සඳහා ව්යවස්ථා සංශෝධනයක් ගෙන ඒම, අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ මහජන විශ්වාසයට පළුද්දක් විය හැකි බව එම සංගමය අනතුරු අඟවයි.
1978 ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව බලාත්මක වූ දා සිට ඉහළ අධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම වයස නොවෙනස්ව පවතින බවත්, එය සංශෝධනය කිරීමට තරම් බලගතු ආයතනික අවශ්යතාවයක් ඉදිරිපත් කර නොමැති බවත් නීතිඥ සංගමය තවදුරටත් තර්ක කරයි.
නීතිඥ සංගමයේ සභාපති රජීව් අමරසූරිය මහතා රූපවාහිනී වැඩසටහනකට එක්වෙමින් ප්රකාශ කළේ, මෙම සංශෝධනය හුදෙක් පාර්ලිමේන්තුවේ තුනෙන් දෙකක බහුතරයකින් පමණක් නොව, ජනමත විචාරණයකින් ජනතාව විසින් ද අනුමත කළ යුතු බවයි. ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 3 සහ 4 වගන්ති අනුව පරමාධිපත්යය ජනතාව සතු වන අතර, අධිකරණ බලය ක්රියාත්මක වන්නේ ජනතාව වෙනුවෙන් පාර්ලිමේන්තුව හරහා පිහිටුවන ලද උසාවි මගිනි. එබැවින් මෙම පරමාධිපත්යයට බලපාන ඕනෑම ව්යවස්ථා සංශෝධනයක් සඳහා ජනමත විචාරණයක් අවශ්ය බව ඔහුගේ පෞද්ගලික විශ්වාසයයි.
මීට අමතරව, මෙම සංශෝධනය මගින් ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ වැටුප්, දීමනා සහ වරප්රසාද තවත් වසර දෙකකින් දීර්ඝ වන බැවින්, මෙම පනත් කෙටුම්පත අභියෝගයට ලක් කරන පෙත්සම් විභාග කිරීමේදී විනිසුරුවරුන් හට “හිමිකම් ගැටුමක්” (Conflict of Interest) ඇති විය හැකි බව ද ඔහු පෙන්වා දුන්නේය.
ප්රවීණ නීතිඥයෙකු වන ජනාධිපති නීතිඥ සාලිය පීරිස් මහතා ද මෙම පියවර දැඩි ලෙස විවේචනය කළේය. ඔහු පවසන්නේ මෙවැනි සංශෝධනයක් මගින් අනාගත රජයන්ට තමන්ගේ දේශපාලන පහසුව තකා අධිකරණ පද්ධතිය වෙනස් කිරීමට අහිතකර පූර්වාදර්ශයක් සපයන බවයි. රජය විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද “සාමාන්ය ආයු අපේක්ෂාව ඉහළ යාම” සහ “නඩු ගොඩගැසීම” වැනි කරුණු පදනම් විරහිත බව ඔහු පෙන්වා දෙයි. ඔහුට අනුව නඩු ප්රමාදයන් බහුලව පවතින්නේ දිස්ත්රික් උසාවි මට්ටමින් මිස ඉහළ අධිකරණවල නොවේ.
නැෂනල් පීපල්ස් පවර් (NPP) නායකත්ව කවුන්සිලයේ සාමාජිකයෙකු වන ජ්යෙෂ්ඨ නීතිඥ ලාල් විජේනායක මහතා ද මෙම සංශෝධනයට සිය විරෝධය පළ කර ඇත. අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය ආරක්ෂා කිරීම සිවිල් සමාජයක මූලික අවශ්යතාවයක් බව ඔහු අවධාරණය කරයි. ජ්යෙෂ්ඨ නීතිඥ එම්.ඒ. සුමන්තිරන් මහතා පෙන්වා දෙන්නේ විධායක ජනාධිපති ක්රමය අහෝසි කරන බවට පොරොන්දු වී බලයට පත් වූ වත්මන් රජය, මෙවැනි ව්යවස්ථා සංශෝධනයක් ගෙන ඒම එම පොරොන්දුවෙන් බැහැර වීමක් බවයි.
දිස්ත්රික් විනිසුරුවරුන් සහ මහේස්ත්රාත්වරුන් නියෝජනය කරන අධිකරණ සේවා සංගමය ද මෙම යෝජනාවට එරෙහිව සිය ස්ථාවරය ප්රකාශ කර ඇත. ඔවුන් පවසන්නේ ඉහළ අධිකරණවල විශ්රාම වයස ඉහළ නැංවීම හරහා සමස්ත අධිකරණ පද්ධතියේම උසස්වීම් වසර දෙකක කාලයකට අත්හිටුවීමක් සිදුවන බවයි.
මෙම තත්ත්වය නිසා:
• මහේස්ත්රාත්වරුන් සහ දිස්ත්රික් විනිසුරුවරුන්ට උසස් උසාවිවලට පත්වීමට ඇති අවස්ථා ඇණහිටියි.
• මහාධිකරණ විනිසුරුවරුන් ලෙස උසස්වීම් ලැබීමට ඇති අවස්ථා ද වසර දෙකකින් ප්රමාද වේ.
• වෘත්තීය විනිසුරුවරුන්ගේ මානසිකත්වය සහ වෘත්තීය අභිප්රේරණය පහත වැටිය හැකිය.
• දක්ෂ තරුණ නීතිඥයන් අධිකරණ සේවයට එක්වීමට ඇති උනන්දුව අඩු විය හැකිය.
මෙම තීරණය අධිකරණ පද්ධතියේ ස්ථාවරත්වයට සහ මහජන විශ්වාසයට හානිකර බව පවසන අධිකරණ සේවා සංගමය, වහාම මෙම සැලසුම අත්හරින ලෙස රජයෙන් ඉල්ලා සිටියි.
නීතිඥ සංගමය රජයෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ අධිකරණ අමාත්යාංශය, අධිකරණය, නීතිඥ සංගමය සහ අනෙකුත් අදාළ පාර්ශවකරුවන්ගෙන් සමන්විත කමිටුවක් පත් කර මෙම යෝජනාව පිළිබඳව ගැඹුරින් අධ්යයනය කරන ලෙසයි. අර්ථවත් සාකච්ඡා පවත්වන තෙක් කිසිදු ඉදිරි පියවරක් නොගන්නා ලෙස නීති ක්ෂේත්රයේ සියලුම ප්රධාන සංගම් රජයට බල කර සිටියි.
ශ්රී ලංකාවේ අධිකරණ ඉතිහාසයේ තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයක් විය හැකි මෙම ව්යවස්ථා සංශෝධන යෝජනාව, ඉදිරි දිනවලදී පාර්ලිමේන්තුව තුළ සහ සමාජය තුළ දැඩි කතිකාවකට බඳුන් වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
