ඉරානයේ ආධ්යාත්මික නායක අයතුල්ලා අල් කමේණි අමරිකානු – ඊශ්රායලය ඒකාබද්ධ ප්රහාරයෙන් ඝාතනය කිරීමෙන් පසු මැදපෙරදිග කලාපයේ යුධ ගැටුම් උත්සන්න වෙමින් ඇත.ධවල මන්දිරය ටෙහෙරානය සමඟ තිරය පිටුපස සාකච්ඡා පවත්වන බවට ඊශ්රායල අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යානු සැක කරන බව ඊශ්රායලයේ චැනල් 12 වාර්තා කළේය.
තොරතුරුවලට අනුව, වොෂින්ටනය සහ ටෙහෙරානය අතර ඇති විය හැකි සටන් විරාමයක් සම්බන්ධයෙන් ඉරාන රජය සහ ට්රම්ප් පරිපාලනය සම්බන්ධ වී සිටිය හැකි බවට මෙම සතියේ ඊශ්රායල බුද්ධි අංශ වෙත තොරතුරු ලැබී තිබේ.
මේ සම්බන්ධයෙන් නෙතන්යාහු ධවල මන්දිරයෙන් පැහැදිලි කිරීමක් ඉල්ලා ඇති බව චැනල් 12 සඳහන් කළේය.
මෙම හමුදා මෙහෙයුමේ අරමුණු සම්පූර්ණයෙන්ම සාක්ෂාත් කර ගැනීමට පෙර ඉරානය සමඟ සටන් විරාමයක් ඇති කර ගැනීමට අමෙරිකා එක්සත් ජනපදයට ඇති විය හැකි අවශ්යතාව පිළිබඳව ඊශ්රායල රජය සැලකිලිමත් වන බව ඉන් ඇඟවෙන බව චැනල් 12 අවධාරණය කර තිබේ.
මේ අතර අමෙරිකා ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ගේ යුධ බලතල සීමා කිරීමට අමෙරිකානු සෙනෙට් මණ්ඩලය ගත් උත්සාහය අසාර්ථක වී තිබේ.
ඒ අනූව ඉරානයට එරෙහිව ගෙන යන යුධ ක්රියාමාර්ග සීමා කිරීම සඳහා ඉදිරිපත් වූ යෝජනාව සෙනෙට් මණ්ඩලයේ දී පරාජයට පත්ව ඇතැයි විදෙස් මාධ්ය වාර්තා කරයි.
මෙහිදී සෙනෙට් මණ්ඩලයේ බහුතරයක් ජනාධිපතිවරයාගේ යුධ මෙහෙයුම් අනුමත කරමින් ඡන්දය ප්රකාශ කර තිබෙන බව සඳහන් වේ.
එම යෝජනාවට පක්ෂව ඡන්ද 47ක් හිමි වු අතර විපක්ෂව ඡන්ද 53ක් හිමිවීම හේතුවෙන් එය පරාජයට පත්වි තිබේ.
අදාළ යෝජනාව පරාජයට පත්වීමත් සමග ඊශ්රායලය විසින් ඉරානයේ ටෙහෙරාන් නගරය ඉලක්ක කර නව ප්රහාර මාලාවක් එල්ල කර ඇති බව විදෙස් මාධ්ය වාර්තා කළේය. මේ අතර ඊශ්රායලය විසින් ලෙබනනයට එල්ල කරන ප්රහාර ද දැඩි කර තිබේ.
කුවේටයේ මුබාරක් අල්-කබීර් සිට ගිනිකොන දෙසින් නාවික සැතපුම් 30 ක් ඈතින් නැංගුරම් ළා තිබූ කුවේටයට අයත් තෙල් ප්රවාහන නෞකාවක් පිපිරීමකට ලක්ව එහි භාණ්ඩ කොටසක් මුහුදට විසිරී ගිය බව වාර්තා වෙනවා.
නෞකාවේ ප්රධානියා උපුටා දක්වමින් UKMTO (United Kingdom Maritime Trade Operations) විසින් වාර්තා කරන ලද මෙම සිදුවීම හේතුවෙන් මුහුදට තෙල් කාන්දුවෙන බව පවසයි.
වරාය පැත්තේ විශාල පිපිරීමක් දුටු බවත් එම නැව දැන් ක්රමයෙන් ගිලී යමින් පවතින බවත් එක්සත් රාජධානියේ සමුද්රීය වෙළඳ මෙහෙයුම් (UKMTO) පැවසීය.
ගානට ගින්නක් වාර්තා නොවන අතර මුහුදට එක්වන තෙල් හේතුවෙන් සමුද්රීය පාරිසරක බලපෑමක් ඇතිවිය හැකි බවයි පැවසෙන්නේ.
කුවේට් අභ්යන්තර කටයුතු අමාත්යාංශය නිකුත් කළ නිවේදනයක දැක්වෙන්නේ මෙම සිදුවීම එරට ගොඩබිම සීමාවෙන් පිටත, මුබාරක් අල් කබීර් වරායේ සිට අවම වශයෙන් කිලෝමීටර 60 ක් (සැතපුම් 37) දුරින් සිදු වූ බවයි.
මේ අතර පසුගිය (05 වැනිදා) අලුයම ඉරානයෙන් ඊශ්රායලය දෙසට මිසයිල ප්රහාර කිහිපයක් දියත් කළ බව ඊශ්රායල හමුදාව පවසයි.
ප්රහාර හේතුවෙන් කිසිදු ජීවිත හානියක් වාර්තා වී නොමැති බව එරට හදිසි සේවය උපුටා දක්වමින් AFP පුවත් සේවය වාර්තා කර තිබේ.
පැය දෙකක් තුළ අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කර ඇති අතර, ජෙරුසලමේ පිපිරීම් හඬ ඇසුණු බවද
දකුණු ලෙබනන් දේශසීමා නගරයක් වන අල්-ඩහිරා අසලදී තම සටන්කරුවන් ඊශ්රායල හමුදා සමඟ ගැටුණු බව හිස්බුල්ලා සංවිධානය පසුගිය (04වැනිදා) සවස පැවසීය. නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් හිස්බුල්ලා සංවිධානය කියා සිටියේ, ඊශ්රායල හමුදා නගරය දෙසට ඉදිරියට යාමට උත්සාහ කරන ආකාරය ඔවුන්ගේ සටන්කරුවන් දුටු පසු, දේශීය වේලාවෙන් රාත්රී 11:20 ට පමණ ගැටුම ඇති වූ බවයි.
හිස්බුල්ලා සංවිධානය පැවසුවේ තම සටන්කරුවන් ඊශ්රායල හමුදාව සමඟ සෘජුවම ගැටුණු බවයි. ඊශ්රායල හමුදා සාමාජිකයින්ට තහවුරු කරන ලද ජීවිත හානි සිදු කළ බවත් ඔවුහු පවසති. ප්රකාශය නිකුත් කරන අවස්ථාවේ ගැටුම් දිගටම පැවති බව එම කණ්ඩායම වැඩිදුරටත් පැවසීය.
බේරූට්හි දකුණු තදාසන්න ප්රදේශ ඇතුළු ලෙබනන් නගර ගණනක් ඉලක්ක කරගත් ඊශ්රායල ප්රහාරවලට ප්රතිචාර වශයෙන් මෙම ගැටුම ඇති වූ බවයි එම කණ්ඩායම පැවසුවේ.
එහෙත්, වාර්තා වූ ගැටුම් සම්බන්ධයෙන් ඊශ්රායල හමුදාවෙන් ක්ෂණික අදහස් දැක්වීමක් සිදු නොවීය.
සඳුදා දවස වනවිට හිස්බුල්ලා සංවිධානය ඊශ්රායලය දෙසට මිසයිල සහ ඩ්රෝන යානා ප්රහාර එල්ල කළ අතර, එම ප්රහාර එල්ල කළේ ඉරානයේ උත්තරීතර නායක අලි කමේනි එක්සත් ජනපද – ඊශ්රායල ඒකාබද්ධ ප්රහාරයකින් ඝාතනය කිරීමට සහ ලෙබනනයට ඊශ්රායලයෙන් නැවත නැවතත් එල්ල කළ ප්රහාරවලට පළිගැනීමක් ලෙස බව පැවසීය.
හිස්බුල්ලා ඉලක්ක වෙත දැවැන්ත ගුවන් ප්රහාර එල්ල කරමින් ඊශ්රායලය දකුණු ලෙබනනයට ගොඩබිමෙන් හමුදා යෙදවූ අතර එය ගැටුමේ තියුණු වැඩිවීමක් සනිටුහන් කළ බවයි වාර්තා වන්නේ.
මේ අතර ඉරානයට එල්ල කරන ලද අමෙරිකා එක්සත් ජනපද – ඊශ්රායල ප්රහාර හේතුවෙන් ඇති වූ කලාපීය වෙඩි හුවමාරුව බදාදා පස්වන දිනට පිවිසි අතර, එහි බලපෑම් කලාපය පුරා තවදුරටත් පැතිර ගියේය. එය කොතරම්ද කිවහොත් දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු සබ්මැරීන් ප්රහාරක් විසින් නැවක් විනාශ කරමින් ඉරාන IRIS Dena නෞකාව යුධ කලාපයෙන් පිටත ඉන්දියන් සාගරයේ දී විනාශයට ලක්විය.
අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්රායලය දැවැන්ත ප්රහාර දියත් කිරීමෙන් පසු ඉරානයේ මිසයිල දියත් කිරීම් තියුනු ලෙස පහත වැටී ඇති බව එක්සත් ජනපද ඒකාබද්ධ මාණ්ඩලික ප්රධානී ඩෑන් කේන් පෙන්ටගනයේ පැවති මාධ්ය හමුවේදී පැවසීය
ඉරානයේ එක්සත් ජනපද – ඊශ්රායල මෙහෙයුමක කොටසක් ලෙස, ටෙහෙරානයට ඉහළින් ඉරාන ප්රහාරක ජෙට් යානයක් තම ගුවන් හමුදාව වෙඩි තබා බිම හෙළූ බව ඊශ්රායල ආරක්ෂක හමුදා (IDF) පවසා තිබේ. ඉරානයේ ආරක්ෂක සහ බුද්ධි අංශ සඳහා බහුවිධ අණදෙන මධ්යස්ථාන පිහිටා ඇති හමුදා සංකීර්ණයක් ඉලක්ක කර ගනිමින් නැගෙනහිර ටෙහෙරානයේ මහා පරිමාණ ගුවන් ප්රහාර එල්ල කළ බව ඊශ්රායල හමුදාව පැවසීය.
ඉරානය සහ හිස්බුල්ලා සංවිධානය විසින් දියත් කරන ලද ඒකාබද්ධ මිසයිල සහ රොකට් ප්රහාර දෙකකින් මධ්යම ඊශ්රායලයේ අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් දෙදෙනෙකු තුවාල ලබා ඇති අතර, ඊශ්රායල හමුදා දකුණු ලෙබනනය හරහා ගුවන් ප්රහාර රැල්ලක් දියත් කර ඇත.
ඉරානයේ විශේෂඥයින්ගේ සභාවේ සාමාජිකයෙකු සහ ජ්යෙෂ්ඨ පූජකයෙකු පැවසුවේ රට ඉක්මනින්ම එහි ඊළඟ උත්තරීතර නායකයා තෝරා ගන්නා බවත්, එය අපේක්ෂකයින් විසින් තීරණය කරනු ඇති බවත්ය. අමෙරිකානු – ඊශ්රායල ප්රහාර හේතුවෙන් සෙනසුරාදා සිට ඉරානය තුළ පුද්ගලයින් 1,045 දෙනෙකු මිය ගොස් ඇති බව ඉරානය පැවසීය.
ආතතීන් මධ්යයේ ඉරාක සිවිල් ගුවන් සේවා අධිකාරිය රටේ ගුවන් කලාපය වසා දැමීම තවත් පැය 72 කට දීර්ඝ කළේය. මධ්යම ඉරාකයේ කාන්තාර කලාපයේ ආරක්ෂක මෙහෙයුමක් අතරතුර හඳුනා නොගත් ගුවන් සහ ගොඩබිම් ප්රහාරයකින් එක් ඉරාක සොල්දාදුවෙකු මිය ගොස් තවත් දෙදෙනෙකු තුවාල ලැබීය.
රුසියානු විදේශ අමාත්ය සර්ජි ලැව්රොව් සමඟ දුරකථන ඇමතුමක් අතරතුර, ඉරාක විදේශ අමාත්ය ෆුවාඩ් හුසේන් අවධාරණය කළේ පවතින ගැටුමට විසඳුම ඇත්තේ ‘වහාම සටන් විරාමයක්’ තුළ බවයි. හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය වසා දැමීම සහ අඛණ්ඩ සතුරුකම් හේතුවෙන් කලාපයේ සමුද්රීය ගමනාගමනයට බාධා ඇති වී ඇති බවත්, ඉරාකයට සහ අසල්වැසි රටවලට බොරතෙල් අපනයනය කිරීමේදී වැඩිවන දුෂ්කරතා ඇති කරන බවත් හුසේන් අනතුරු ඇඟවීය.
ඉරාකයේ එක්සත් ජනපද තානාපති කාර්යාලය සහ කොන්සල් කාර්යාලය සිය වෙබ් අඩවියේ නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේ, ඉරාකයේ සිටින එක්සත් ජනපද පුරවැසියන්ට ආරක්ෂිතව යාමට හැකි වූ වහාම පිටත්ව යාමට දැඩි ලෙස දිරිමත් කරන බවත්, කොන්දේසි ආරක්ෂිත වන තෙක් එම ස්ථානයේ නවාතැන් ගන්නා ලෙසත්ය.
කුවේට් සෞඛ්ය අමාත්යාංශය පැවසුවේ ගල්ෆ් කලාපය පුරා එල්ල වූ ප්රහාර රැල්ලකින් පසු කඩා වැටුණු කැබලිවලට හසුවීමෙන් 11 හැවිරිදි දැරියක් මිය ගිය බවයි.
එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයේ ආරක්ෂක අමාත්යාංශය පැවසුවේ මෑත කාලීන ප්රහාරවලදී එහි ගුවන් ආරක්ෂක හමුදා බැලස්ටික් මිසයිල 189 ක්, කෲස් මිසයිල අටක් සහ ඩ්රෝන යානා 941 ක් අනාවරණය කරගත් බවයි. මුළු බැලස්ටික් මිසයිල 175 ක් සහ කෲස් මිසයිල අටම අල්ලා ගත් අතර ඩ්රෝන යානා 876 ක් වෙඩි තබා බිම හෙළන ලද බව ඔවුහු පැවසූහ.
එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයේ ජාත්යන්තර සහයෝගීතා රාජ්ය අමාත්ය රීම් බින්ට් ඉබ්රාහිම් අල් හෂෙමි අවධාරණය කළේ, කලාපීය ගැටුම්වලට මුහුණ දීමේදී රටේ සමබර ප්රවේශය නැවත තහවුරු කළ අතර, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය ගැටුමේ විෂය පථය පුළුල් කිරීමට උත්සාහ නොකරන බවයි. දින දෙකක පූර්වාරක්ෂාව අත්හිටුවීමෙන් පසු වෙළඳාම නැවත ආරම්භ වීමත් සමඟ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයේ කොටස් වෙළෙඳපොළ තියුනු ලෙස පහත වැටුණි.
යුද්ධය හේතුවෙන් ප්රධාන පහසුකම් දෙකකට එල්ල වූ ප්රහාරවලින් පසුව, කටාර්හි රාජ්ය බලශක්ති සමාගමක් වන කටාර් එනර්ජි හමුදා මෙහෙයුම් සිදු කරන බව නිවේදනය කළේය.
සෞදි අරාබිය රියාද් අගනුවරට ගිනිකොන දෙසින් පිහිටි ප්රදේශයකට ඉහළින් කෲස් මිසයිල දෙකක් බිම හෙළීමට හැකි වූ බවත්, වෙනම ඩ්රෝන ප්රහාර ව්යර්ථ කළ බවත් සෞදි අරාබි ආරක්ෂක අමාත්යාංශය පැවසීය.
පසුගිය පැය 24 තුළ ලෙබනනය පුරා ඊශ්රායල ප්රහාරවලින් අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් 20 දෙනෙකු මිය ගොස් තවත් 283 දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇත. සඳුදා සිට මියගිය සංඛ්යාව 72 දක්වා සහ තුවාල ලැබූ සංඛ්යාව 437 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති බව ලෙබනනයේ මහජන සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ මහජන සෞඛ්ය හදිසි මෙහෙයුම් මධ්යස්ථානය පැවසීය.
ඊශ්රායල හමුදා වාහන දකුණු ලෙබනනයේ දේශසීමා තීරුව දිගේ ඉදිරියට යමින්, ලෙබනන් භූමිය තුළ කිලෝමීටර 2 ක් දක්වා බැමි ඉදිකරමින් ක්ෂේත්ර පිවිසුම් මාර්ග කපා දැමූ බව එක්සත් ජාතීන්ගේ ආයතනයක් වාර්තා කළේය. ඔවුන් පවසන් පරිදි උත්සන්න වන සතුරුකම් මධ්යයේ එක් දිනක් තුළ පමණක් ලෙබනන් ළමුන් 7 දෙනෙකු මිය ගොස් තිබේ.
බදාදා උදෑසන සයිප්රසය වෙත ළඟා වෙමින් තිබූ සැක සහිත යමක් සිය ගුවන් කලාපයේ දී අනාවරණය වී තිබේ.
ඉරානය විසින් දියත් කරන ලදැයි කියන බැලස්ටික් ප්රක්ෂේපණයක් නැගෙනහිර මධ්යධරණී මුහුදේ ස්ථානගත කර ඇති නේටෝ ගුවන් සහ මිසයිල ආරක්ෂක ඒකක විසින් සාර්ථකව වළක්වා ගත් බව තුර්කි ආරක්ෂක අමාත්යාංශය නිවේදනය කළේය.
මැදපෙරදිග කලාපයේ උත්සන්න වන ආතතීන් මධ්යයේ බහරේනයේ පිහිටි තම තානාපති කාර්යාලයේ කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයින් සහ ඔවුන්ගේ යැපෙන්නන් කිහිප දෙනෙකු තාවකාලිකව ඉවත් කර ගැනීමට බ්රිතාන්යය පූර්වාරක්ෂාව ගෙන ඇති බව රජයේ වෙබ් අඩවියේ නිවේදනයක දැක්වේ.
ප්රංශ විදේශ අමාත්ය ජීන්-නොයෙල් බැරට් පැවසුවේ ප්රංශ රෆේල් ප්රහාරක ජෙට් යානා එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයේ ප්රංශ හමුදා කඳවුරු ඉලක්ක කරගත් ඉරාන ඩ්රෝන යානා උදාසීන කර ඇති බවයි. ප්රංශ ජනාධිපති එමානුවෙල් මැක්රොන් පැවසුවේ ප්රංශය තම චාල්ස් ඩි ගෝල් ගුවන් යානා සටන් කණ්ඩායම මධ්යධරණී මුහුදට යවන්නේ කලාපයේ හමුදා ගොඩනැගීමේ කොටසක් ලෙස බවයි.
මේ අතර යුදමය තත්ත්වය හමුවේ ඉරානයේ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය වීම පිළිබඳව විමර්ශනය කරන එක්සත් ජාතීන්ගේ ස්වාධීන පරීක්ෂණ කණ්ඩායම, එරටට එල්ල වූ අමෙරිකානු සහ ඊශ්රායල ප්රහාර දැඩි ලෙස හෙළා දැක තිබේ.
එක්සත් ජාතීන්ගේ ඉරානය පිළිබඳ ස්වාධීන ජාත්යන්තර සත්ය සෙවීමේ මෙහෙයුම (UN Independent International Fact-Finding Mission on Iran) නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් පවසා ඇත්තේ මෙම ප්රහාර එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්රඥප්තියට පටහැනි බවය.
“මෙම ප්රහාර… ඕනෑම රාජ්යයක භෞමික අඛණ්ඩතාවයට හෝ දේශපාලන ස්වාධීනත්වයට එරෙහිව බලය භාවිතා කිරීම තහනම් කරන එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්රඥප්තියට පටහැනි වේ,” යැයි එම ප්රකාශයේ සඳහන් වේ.
මෙම විමර්ශන කණ්ඩායම පෙන්වා දෙන්නේ ජාත්යන්තර නීතියට ගරු කරමින් කටයුතු කිරීම සියලුම පාර්ශවයන්ගේ වගකීමක් බවයි.
