කැනඩාවේ ආර්ථිකය තාක්ෂණික අවපාතයක: දේශපාලනයයත් උණුසුම් වේ.

කැනඩාවේ ආර්ථිකය වර්තමානය වන විට තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයකට පැමිණ තිබේ. මෑතකදී නිකුත් වූ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (GDP) පිළිබඳ වාර්තා මගින් රට “තාක්ෂණික අවපාතයකට” (Technical Recession) අවතීර්ණ වී ඇති බව පෙන්නුම් කළද, ආර්ථික විද්‍යාඥයන් සහ ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින් අතර ඒ පිළිබඳව පවතින්නේ දැඩි විවාදාත්මක ස්වරූපයකි.

ආර්ථික විද්‍යාත්මක අර්ථ දැක්වීම්වලට අනුව, දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය අඛණ්ඩව කාර්තු දෙකක් පුරා සෘණාත්මක වර්ධනයක් පෙන්නුම් කරන්නේ නම් එය තාක්ෂණික අවපාතයක් ලෙස හඳුන්වනු ලබයි. කැනඩාවේ දත්ත දෙස බැලීමේදී, 2025 වසරේ අවසාන මාස තුන තුළ ආර්ථිකය සියයට එකක (1%) පසුබෑමක් පෙන්නුම් කළ අතර, 2026 වසරේ පළමු කාර්තුව තුළ එය සියයට 0.1 කින් (0.1%) තවදුරටත් පහත වැටී ඇත.

කෙසේ වෙතත්, කැනඩා මහ බැංකුවේ ජ්‍යෙෂ්ඨ නියෝජ්‍ය අධිපතිනි කැරොලින් රොජර්ස් පවසන්නේ එක් දර්ශකයක් මත පමණක් පදනම්ව නිගමනවලට එළඹීමේදී ප්‍රවේශම් විය යුතු බවයි. ඇය පෙන්වා දෙන්නේ “තාක්ෂණික” යන පදය මෙවැනි අවස්ථාවලදී භාවිත කරන්නේ එම දත්තවලින් ඔබ්බට ගිය තවත් සාධක රාශියක් සැලකිල්ලට ගත යුතු බැවින් බවයි.

මේ අතර බොහෝ ආර්ථික විද්‍යාඥයන් මෙම අවපාත ලේබලය අභියෝගයට ලක් කරති. මොන්ට්‍රියල් බැංකුවේ (Bank of Montreal) ප්‍රධාන ආර්ථික විද්‍යාඥ ඩග් පෝටර් පවසන්නේ වත්මන් ආර්ථික පසුබෑම සැබෑ අවපාතයක් ලෙස හැඳින්වීමට තරම් ගැඹුරු හෝ පුළුල් නොවන බවයි. වෙළඳ ගැටලු හේතුවෙන් ආර්ථිකය පසුගිය වසරේදී යම් අරගලයක නිරත වූ බව ඔහු පිළිගත්තද, මෙය පූර්ණ අවපාතයක් ලෙස හැඳින්වීමට ඔහු එකඟ නොවේ.

ස්කොටියා බැංකුවේ (Scotiabank) ප්‍රධාන ආර්ථික විද්‍යාඥ ඩෙරෙක් හෝල්ට් ද පෙන්වා දෙන්නේ දත්ත දෙස බැලූ බැල්මට තීරණ ගැනීම වගකීම් විරහිත ක්‍රියාවක් බවයි. ඔහුට අනුව, පළමු කාර්තුවේදී රන් ආනයනය ඉහළ යාම දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය පහළ වැටීමට ප්‍රධාන හේතුවක් වී ඇති අතර, එය රටේ සැබෑ ආර්ථික ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබිඹු නොකරන හුදකලා සිදුවීමකි. මීට අමතරව, දැඩි ශීත දේශගුණය සහ වෙළඳ තීරුබදු හේතුවෙන් ඇති වූ උච්චාවචනයන් ද ආර්ථික දත්ත කෙරෙහි බලපා ඇති බව ඔහු පවසයි.

මේ අතර ආර්ථික දත්ත නිකුත් වීමත් සමඟ දේශපාලන ක්ෂේත්‍රය තුළ ද දැඩි කැලඹීමක් ඇති වී තිබේ. කොන්සර්වේටිව් පක්ෂයේ නායක පියරේ පොයිලිව්රේ පාර්ලිමේන්තුවේදී රජයට චෝදනා කළේ ජී-7 (G7) රටවල් අතරින් ආර්ථිකය හැකිලෙන එකම රට කැනඩාව වී ඇත්තේ මන්දැයි යන්නයි. ඔහු අගමැති මාර්ක් කාර්නිට අභියෝග කරමින් කියා සිටියේ මෙම අවපාතයේ වගකීම රජය විසින් භාරගත යුතු බවයි.

අගමැති මාර්ක් කාර්නි ආර්ථිකයේ “යම් දුර්වලතාවක්” පවතින බව පිළිගත්තද, රජය වඩාත් ශක්තිමත් සහ ඔරොත්තු දෙන ආර්ථිකයක් සඳහා අඩිතාලම දමමින් සිටින බව අවධාරණය කළේය,. දත්තවල යම් අසමානතාවක් තිබිය හැකි වුවද, රජය ගත් පැහැදිලි තීරණ හේතුවෙන් ආර්ථිකය ස්ථාවර වෙමින් පවතින බව ඔහුගේ අදහසයි.

සාමාන්‍යෙයන් අවපාතයක් පිළිබඳව නිශ්චය කිරීමේදී රැකියා වෙළඳපොළ සහ උද්ධමනය දෙස බැලීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

• රැකියා වෙළඳපොළ: අප්‍රේල් මාසයේදී කැනඩාවේ විරැකියා අනුපාතය සියයට 6.9 දක්වා ඉහළ ගිය අතර රැකියා 18,000ක් පමණ අහිමි වී ඇත. මෙය රැකියා වෙළඳපොළ යම් අරගලයක පවතින බවට සංඥාවකි.
• උද්ධමනය: අප්‍රේල් මාසයේදී උද්ධමනය සියයට 2.8 දක්වා ඉහළ ගියේය. කෙසේ වෙතත්, වාෂ්පශීලී ආහාර සහ බලශක්ති මිල ගණන් ඉවත් කළ පසු ලැබෙන “මූලික උද්ධමනය” (Core Inflation) මාර්තු මාසයේ පැවති සියයට 2.2 සිට සියයට දෙක (2%) දක්වා පහත වැටී තිබේ. මෙය මහ බැංකුවේ ඉලක්කගත මට්ටම (1% – 3%) තුළ පවතී.

කැරොලින් රොජර්ස් පෙන්වා දෙන්නේ අප්‍රේල් මාසය සඳහා වන මූලික දත්තවලින් ආර්ථිකය නැවත යථා තත්ත්වයට පත්වීමේ සලකුණු පෙන්නුම් කරන බවයි. බොහෝ ආර්ථික විද්‍යාඥයන් අපේක්ෂා කරන්නේ මහ බැංකුව පොලී අනුපාත දැනට පවතින මට්ටමේ පවත්වා ගනු ඇති බවයි. නමුත් ආර්ථිකය දිගින් දිගටම දුර්වලතාවන් පෙන්වන්නේ නම්, අනාගතයේදී පොලී අනුපාත කපා හැරීමට මහ බැංකුව පෙළඹිය හැකිය.

අවසාන වශයෙන්, කැනඩාව තාක්ෂණික වශයෙන් අවපාතයක සිටියද, එය සමස්ත ආර්ථිකයේ බිඳ වැටීමක් ලෙස හැඳින්වීමට මහ බැංකුව හෝ බොහෝ ආර්ථික විද්‍යාඥයන් තවමත් සූදානම් නැත. ඉදිරි මාසවල දත්ත සහ රැකියා වෙළඳපොළේ හැසිරීම රටේ සැබෑ ආර්ථික ගමන් මග තීරණය කරනු ඇත.