ඇමරිකානු තීරුබදු තර්ජන මැද ගෝඩි හෝව් ජාත්‍යන්තර පාලම විවෘත කිරීමේ උත්සවයෙන් කැනඩාව ඉවත් වෙයි.

ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් විසින් කැනේඩියානු භාණ්ඩ මත පැනවීමට තර්ජනය කර ඇති දැඩි තීරුබදු හේතුවෙන්, ගෝඩි හෝව් ජාත්‍යන්තර පාලම (Gordie Howe International Bridge) විවෘත කිරීම සඳහා සැලසුම් කර තිබූ ඒකාබද්ධ උත්සවයට සහභාගී නොවීමට කැනේඩියානු රජය තීරණය කර තිබේ. දෙරට අතර පවතින ආර්ථික හා රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික නොසන්සුන්තාවය හමුවේ, මෙම සුවිශේෂී යටිතල පහසුකම් ව්‍යාපෘතියේ සමාරම්භය දැන් මතභේදයට තුඩු දී ඇත.

මුලින් සැලසුම් කර තිබුණේ මෙම සිකුරාදා (ජූලි 24) කැනේඩියානු සහ ඇමරිකානු නියෝජිතයන්ගේ සහභාගීත්වයෙන් ඒකාබද්ධ පීත්ත පටිය කැපීමේ උත්සවයක් පැවැත්වීමටයි. කෙසේ වෙතත්, දින 30ක් ඇතුළත කැනේඩියානු භාණ්ඩ කිහිපයක් සඳහා සියයට 50ක තීරුබදු පැනවීමේ විධායක නියෝගයකට ජනාධිපති ට්‍රම්ප් අත්සන් තැබීමත් සමඟ මෙම තත්ත්වය වෙනස් විය.

යටිතල පහසුකම් අමාත්‍ය ග්‍රෙගර් රොබට්සන්ගේ (Gregor Robertson) කාර්යාලය ප්‍රකාශ කළේ, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය විසින් එල්ල කරන ලද මෙම වෙළඳ තර්ජන හමුවේ දෙරට අතර ඒකාබද්ධ සැමරුම් උත්සවයක් පැවැත්වීම “නුසුදුසු” බවයි. මේ අනුව, සැලසුම් කළ පරිදි ජූලි 24 වන දින කැනේඩියානු නිලධාරීන් පමණක් සහභාගී වන වෙනම උත්සවයක් පවත්වනු ලබන අතර, ඇමරිකානු පාර්ශවයද ඔවුන්ගේම සැමරුමක් පවත්වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.

මෙම පාලම ජූලි 27 වන දින වාහන ගමනාගමනය සඳහා විවෘත කිරීමට නියමිතය. මෙම විවෘත කිරීම සිදුවන්නේ ට්‍රම්ප් රජය විසින් මාසයකට වැඩි කාලයක් ප්‍රමාද කිරීමෙන් අනතුරුව ඇති කරගත් නව ආදායම් බෙදාගැනීමේ ගිවිසුමක් යටතේය.

2012 වසරේ හාපර් රජය සමයේ ඇති කරගත් මුල් ගිවිසුමට අනුව, ඩොලර් බිලියන 6.4ක් වන පාලමේ සම්පූර්ණ ඉදිකිරීම් පිරිවැය කැනඩාව විසින් දැරිය යුතු වූ අතර, මිචිගන් ප්‍රාන්තය සමඟ එහි අයිතිය බෙදා ගැනීමට එකඟ වී තිබුණි. එම සැලසුම යටතේ පාලමේ ආදායම බෙදා ගැනීමට නියමිතව තිබුණේ කැනඩාවේ ඉදිකිරීම් ණය සහ පොලිය පියවා ගැනීමෙන් පසුව පමණි.

නමුත් කාර්නි (Carney) සහ ට්‍රම්ප් රජයන් අතර ඇති වූ නව එකඟතාවයට අනුව, පළමු වසර 15 සඳහා පාලමේ බදු ආදායම කැනඩාව සහ ඇමරිකානු “කලාපීය ආර්ථික සංවර්ධන අරමුදලක්” අතර බෙදා ගැනීමට නියමිතය. එසේම, සියයට 10කට වඩා වැඩි ඕනෑම බදු මුදල් සංශෝධනයක් සඳහා ඇමරිකාවට තීරණාත්මක බලයක් මෙම නව ගිවිසුමෙන් හිමිවෙයි.

මෙම නව ගිවිසුමේ කොන්දේසි සම්බන්ධයෙන් කැනේඩියානු රජය තුළම යම් නොපැහැදිලි බවක් පවතින බව පෙනේ. අග්‍රාමාත්‍ය මාර්ක් කාර්නි (Mark Carney) ප්‍රකාශ කරන්නේ පළමු වසර 15 තුළ බෙදා ගනු ලබන්නේ පාලමේ නඩත්තු කටයුතු, හිම ඉවත් කිරීම් සහ අනෙකුත් මෙහෙයුම් පිරිවැය අඩු කිරීමෙන් පසු ඉතිරි වන “ශුද්ධ ආදායම” (net revenues) පමණක් බවයි. මුල් වසර කිහිපය තුළ මෙම ආදායම ඉතා අල්ප හෝ සෘණාත්මක වනු ඇතැයි ඔහු අපේක්ෂා කරයි.

කෙසේ වෙතත්, රජයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ ආරංචි මාර්ග දෙකක් ග්ලෝබල් නිව්ස් (Global News) වෙත පවසා ඇත්තේ, මුල් වසර කිහිපය තුළ පවා පාලමෙන් ලැබෙන ආදායමෙන් කොටසක් ඇමරිකාවට ලැබෙනු ඇති බවයි. පාලමේ වියදම් ආදායමට වඩා වැඩි වනු ඇතැයි සැලකෙන පළමු වසර හය තුළ කිසිදු පාර්ශවයකට මුදල් නොලැබුණද, වාහන ගමනාගමනය අනුව මෙම කාලසීමාව වෙනස් විය හැකි බව එම ආරංචි මාර්ග පෙන්වා දෙයි.

කැනඩාවේ කොන්සර්වේටිව් පක්ෂය (Conservatives) මෙම නව ගිවිසුමේ සම්පූර්ණ කොන්දේසි ප්‍රසිද්ධ කරන ලෙස රජයෙන් ඉල්ලා සිටියි. එම තොරතුරු ලබා ගැනීම සඳහා පාර්ලිමේන්තු ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමට පවා ඔවුන් සූදානම් වෙයි.

මෙම දේශපාලන හා ආර්ථික ගැටලු මධ්‍යයේ වුවද, ගෝඩි හෝව් ජාත්‍යන්තර පාලම කලාපයේ ප්‍රධාන ආර්ථික එන්ජිමක් ලෙස ක්‍රියා කරනු ඇතැයි කැනේඩියානු රජය විශ්වාසය පළ කරයි. එය සංචාරකයින්ට, ව්‍යාපාරිකයින්ට සහ පවුල්වලට නව ප්‍රවාහන අවස්ථා රැසක් උදාකර දෙනු ඇති බව ඔවුන්ගේ ප්‍රකාශයේ සඳහන් වේ.

වසර 15ක මෙම අතුරු ගිවිසුම අවසන් වූ පසු, 2012 වසරේ ඇති කරගත් මුල් මූල්‍ය කොන්දේසි නැවත බලාත්මක වනු ඇතැයි ලිබරල් රජය පවසයි. එතෙක්, මෙම පාලම දෙරට අතර පවතින ශක්තිමත් සබඳතාවයේ සංකේතයක් ලෙස ප්‍රවර්ධනය කිරීමට ඇමරිකානු තානාපති පීට් හොක්ස්ට්‍රා (Pete Hoekstra) උත්සාහ කළද, වත්මන් තීරුබදු අර්බුදය එම බලාපොරොත්තු අවුල් කර තිබේ.

පාලම ජූලි 27 වන දින විවෘත වුවද, දෙරටේ නියෝජිතයන් එකම වේදිකාවක නොසිටීම හරහා පෙන්නුම් කරන්නේ වත්මන් ඇමරිකානු වෙළඳ ප්‍රතිපත්ති කැනඩාව සමඟ පවතින රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතාවලට එල්ල කර ඇති දැඩි බලපෑමයි.