ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් පනවා ඇති නව වෙළඳ තීරුබදු ක්රියාත්මක වීමට නියමිත කාලසීමාව ආසන්න වෙත්ම, ඇමෙරිකාව සමඟ පවතින වෙළඳ සාකච්ඡාවලදී කිරි නිෂ්පාදන ක්ෂේත්රයට අදාළ කිසිදු සහනයක් ලබා නොදෙන ලෙස කැනේඩියානු කිරි ගොවීන් රජයෙන් දැඩි ලෙස ඉල්ලා සිටියි.
තීරුබදු තර්ජනය සහ කාලසීමාව ලබන අගෝස්තු 19 වැනිදා සිට කැනේඩියානු භාණ්ඩ රැසක් සඳහා සියයට 50ක නව තීරුබදු මාලාවක් පැනවීමට ඇමෙරිකාව සූදානම් වේ. ට්රම්ප් පරිපාලනය විසින් මීට පෙර පනවන ලද අනෙකුත් තීරුබදු මෙන් නොව, මෙම නව බදු පැනවීමේදී කැනඩා-ඇමෙරිකා-මෙක්සිකෝ වෙළඳ ගිවිසුමට (CUSMA) අනුකූල වන භාණ්ඩ සඳහා පවා කිසිදු නිදහස් කිරීමක් ලබා නොදෙන බව ප්රකාශ වී ඇත.
කිරි නිෂ්පාදන ක්ෂේත්රය සහ ‘සැපයුම් කළමනාකරණ’ පද්ධතිය කැනේඩියානු කිරි නිෂ්පාදන ක්ෂේත්රය ආරක්ෂා කරන ‘සැපයුම් කළමනාකරණ’ (Supply Management) පද්ධතිය දෙරට අතර වෙළඳ සාකච්ඡාවලදී ප්රධාන බාධාවක් ලෙස ඇමෙරිකාව දිගින් දිගටම පෙන්වා දෙයි. කැනේඩියානු වෙළඳපොළට ඇමෙරිකානු කිරි ගොවීන්ට ඇති ප්රවේශය සීමිත වීම පිළිබඳව ජනාධිපති ට්රම්ප් වාර ගණනාවකදී සිය අප්රසාදය පළ කර ඇත.
කෙසේ වෙතත්, කැනඩාවේ කිරි ගොවීන්ගේ සංගමය (Dairy Farmers of Canada) අවධාරණය කරන්නේ තම ආහාර ස්වෛරීභාවය විකිණීමට නොමැති බවයි. “නරක ගිවිසුමක් සඳහා ගෙවිය යුතු පිරිවැය ඉතා වැඩියි,” යනුවෙන් එම සංගමය රජයට දැනුම් දී තිබේ. පසුගිය මාස කිහිපය තුළ CUSMA ගිවිසුම පිළිබඳ සාකච්ඡා ඉදිරියට ගෙන යාම සඳහා කැනඩාව දැනටමත් සහන කිහිපයක් ලබා දී ඇති බවත්, එහෙත් ඒ සෑම අවස්ථාවකදීම ඇමෙරිකාව තවත් අලුත් ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කරන බවත් එම සංගමය පෙන්වා දෙයි. මේ නිසා තවත් සහන ලබා දීමෙන් වෙනස් ප්රතිඵලයක් අපේක්ෂා කළ නොහැකි බව ඔවුන්ගේ මතයයි.
දේශපාලන ස්ථාවරය සහ අනෙකුත් වෙළඳ ගැටලු කැනේඩියානු අග්රාමාත්ය මාර්ක් කාර්නි (Mark Carney) ප්රකාශ කර ඇත්තේ තම රජය සැපයුම් කළමනාකරණ පද්ධතිය කෙරෙහි සැමවිටම විශ්වාසවන්තව සිටින බවයි.
කිරි නිෂ්පාදන වලට අමතරව තවත් වෙළඳ ගැටලු කිහිපයක් සම්බන්ධයෙන් ඇමෙරිකානු පාර්ශවය කැනඩාවට බලපෑම් කරමින් සිටියි. ඒවා නම්:
• කැනඩාවේ “Buy Canadian” ප්රසම්පාදන ප්රතිපත්තිය.
• ඇමෙරිකානු වාහන සඳහා පනවා ඇති කෝටා සීමාවන්.
• පළාත් මට්ටමින් ඇමෙරිකානු මධ්යසාර (Alcohol) අලෙවිය තහනම් කිරීම.
විශේෂයෙන්ම, ඇමෙරිකානු වයින්, බියර් සහ අනෙකුත් මධ්යසාර වර්ග අපනයනය කිරීමට කැනඩාවේ පළාත් මධ්යසාර පාලක මණ්ඩල විසින් පනවා ඇති බාධා තමන්ට විශාල ගැටලුවක් බව ඇමෙරිකානු වෙළඳ නියෝජිත කාර්යාලය පවසයි. ට්රම්ප් විසින් තීරුබදු පැනවීමෙන් පසුව, කැනඩාවේ පළාත් කිහිපයක්ම ඇමෙරිකානු මධ්යසාර නිෂ්පාදන වෙළඳසැල් රාක්කවලින් ඉවත් කිරීමට පියවර ගෙන තිබුණි. මෙම නිෂ්පාදන වහාම සහ ස්ථිරවම නැවත වෙළඳපොළට එවීමට ඇමෙරිකාව ඉල්ලා සිටියි.
ක්විබෙක් (Quebec) ප්රාන්තයේ දැඩි ස්ථාවරය මේ සම්බන්ධයෙන් ක්විබෙක් ප්රාන්ත රජය ඉතා දැඩි ස්ථාවරයක පසුවෙයි. තමන්ට සාධාරණ යැයි හැඟෙන ගිවිසුමකට එළඹෙන තෙක් ඇමෙරිකානු නිෂ්පාදන තම වෙළඳසැල් වෙත නැවත ගෙන්වන්නේ නැති බව එම ප්රාන්තයේ මුදල් අමාත්යංශය ප්රකාශ කර ඇත. “මධ්යසාර අලෙවිය ක්විබෙක් රජයට පමණක් අයත් වගකීමක්. ඒ පිළිබඳ තීරණ ගන්නේ ක්විබෙක් රජය පමණයි,” යනුවෙන් ඔවුන් අවධාරණය කරයි.
සාකච්ඡාවල වර්තමාන තත්ත්වය කැනඩා-ඇමෙරිකා වෙළඳ අමාත්ය ඩොමිනික් ලෙබ්ලෑන්ක් (Dominic LeBlanc) වොෂින්ටන් නුවරදී විවිධ කර්මාන්ත කණ්ඩායම් සහ සෙනෙට් සභිකයන් හමුවී සාකච්ඡා පවත්වා ඇති අතර, කැනඩාවේ ප්රධාන වෙළඳ සාකච්ඡා නියෝජිත ජැනිස් චැරට් (Janice Charette) තවදුරටත් වොෂින්ටනයේ රැඳී සිටිමින් සාකච්ඡා මෙහෙයවයි.
රජයේ ප්රකාශකයෙකු සඳහන් කළේ කැනඩාවේ අරමුණ වන්නේ කැනේඩියානු සේවකයින්ට, ගොවීන්ට සහ ව්යාපාරිකයන්ට වාසිදායක වන පරිදි පුළුල් එකඟතාවයකට පැමිණීම බවයි. එහෙත් සාකච්ඡා සිදුවෙමින් පවතින බැවින් එහි නිශ්චිත තොරතුරු පිළිබඳව අදහස් දැක්වීම රජය විසින් ප්රතික්ෂේප කර ඇත.
අගෝස්තු 19 වන දිනට පෙර දෙරට අතර එකඟතාවයක් ඇති කර ගැනීමට හැකිවේද යන්න පිළිබඳව මුළු මහත් කැනේඩියානු ආර්ථිකයම දැඩි අවධානයෙන් පසුවෙයි.
