නේපාලය සහ ටිබෙට් දේශසීමා ආසන්නයේ පිහිටි හිමාලයානු කලාපයේ සිදුවූ අතිප්රබල හිමකන්දක් කඩාවැටීම සහ ඒ ආශ්රිතව හටගත් දැවැන්ත ක්ෂණික ගංවතුර තත්ත්වය (Glacial Outburst / Flash Flood) හේතුවෙන් පුද්ගලයින් 150කට වැඩි පිරිසක් ජීවිතක්ෂයට පත්ව ඇති බවත්, විදේශීය සංචාරකයින් සිය ගණනක් අතුරුදහන් වී ඇති බව වාර්තා වේ.
මෙම අතිශය ඛේදනීය පාරිසරික ආපදාව හේතුවෙන් ගඟා ධාරා ඔස්සේ පැමිණි දැවැන්ත මඩ, ගල් සහ හිම සහිත ජල කඳ මගින් නේපාලයේ සියපෲ බේසි (Syapru Beshi) ඇතුළු පහත් බිම්වල පිහිටි ගම්මාන රැසක් සම්පූර්ණයෙන්ම සෝදා පාළුවී ගොස් ඇත.
ලැබෙන තොරතුරුවලට අනුව, ආපදාව සිදුවූ අවස්ථාවේදී එම ප්රදේශයේ රැඳී සිටි දේශීය වැසියන් මෙන්ම විදේශීය පයින් ගමන් කරන (Trekking) සංචාරකයින් රැසක් ජල කඳට සහ මඩ වගුරුවලට හසුවී අතුරුදහන් වී ඇත.
නේපාල සංචාරක මණ්ඩලය පවසන්නේ අතුරුදහන් වූවන් අතර:
- ඉන්දියානු ජාතිකයින්: 133 දෙනෙකු
- ඇමෙරිකානු ජාතිකයින්: 54 දෙනෙකු
- බ්රිතාන්ය ජාතිකයින්: 33 දෙනෙකු
- නේපාල ජාතිකයින්: 100කට වැඩි පිරිසක්
වන බවයි. මීට අමතරව වෙනත් ප්රංශ, ජර්මන් ඇතුළු යුරෝපීය රටවල සංචාරකයින් කිහිපදෙනෙකුද මෙම අනතුරට ලක්ව ඇති බවට විශ්වාස කෙරේ.
මූලික වාර්තාවල දැක්වුණේ භූමිකම්පාවක් හේතුවෙන් මෙම නායයාම සිදු වූ බවයි. නමුත් එක්සත් ජනපද භූ විද්යාත්මක සමීක්ෂණ ආයතනය (USGS) පසුව තහවුරු කළේ කිසිදු භූමිකම්පාවක් සිදු නොවූ බවත්, කන්ද මුදුනේ පිහිටි අඩි 2,000කට ආසන්න දැවැන්ත හිම තට්ටුවක් (Glacier Block) මීටර් සිය ගණනක් පහළට කඩාවැටීම මගින් මෙම අධික කම්පනය සහ ජල ගැලීම හටගත් බවත්ය.
ගෝලීය උණුසුම ඉහළ යාම (Global Warming) හමුවේ හිමාලයානු හිමකඳු දියවීම සහ බිඳවැටීම වේගවත් වී ඇති අතර, මෙම හිම තට්ටුව පහළ පිහිටි ග්ලැසියර විලකට (Glacial Lake) හෝ ගංගා නිම්නයට මහත් ප්රවේගයකින් කඩාවැටීම නිසා සුනාමියකට සමාන දැවැන්ත මඩ සහ ජල රළක් පහළට ගලා ගොස් තිබේ.
ලොව පුරා ප්රචාරය වන වීඩියෝ දර්ශනවල දැක්වෙන්නේ, මීටර් ගණනාවක් උසැති මඩ, විශාල ගලපාෂාණ සහ ශීත කළ හිම සහිත ගංවතුර ප්රවාහයක් මිනිසුන් සහ ගොඩනැගිලි යටකරමින් පහළට ගලා යන ආකාරයයි.
ප්රදේශයේ පැවති පාලම්, නිවාස, හෝටල් සහ සංචාරක නවාතැන්පළවල් රැසක් මිනිත්තු කිහිපයක් ඇතුළත සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වී ගොස් ඇති අතර, සැටලයිට් (Satellite) ඡායාරූප මගින් පෙනී යන්නේ පෙර පැවති නගර සහ ගම්මාන තිබූ ස්ථානවල දැන් ඇත්තේ තනි මඩ තට්ටුවක් පමණක් බවයි.
නේපාල හමුදාව, පොලීසිය සහ ආපදා කළමනාකරණ කණ්ඩායම් හෙලිකොප්ටර් යානා යොදාගනිමින් මුදාගැනීමේ මෙහෙයුම් ආරම්භ කර ඇත. නමුත් පවතින අයහපත් කාලගුණය, මාර්ග පද්ධති සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වී තිබීම සහ දුෂ්කර භූගෝලීය පිහිටීම නිසා සහන කණ්ඩායම්වලට අදාළ ප්රදේශවලට ළඟාවීම දැඩි අභියෝගයක් වී තිබේ.
අතුරුදහන් වූ පිරිස් අතරින් තවත් පිරිසක් ජීවත්ව සිටිද්දී මුදාගැනීමේ අපේක්ෂාවෙන් සහන කණ්ඩායම් අඛණ්ඩව සෙවුම් මෙහෙයුම්වල නිරත වන අතර, මරණ සංඛ්යාව මීට වඩා ඉහළ යා හැකි බවට බලධාරීන් අනතුරු අඟවයි.
