හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය ආශ්රිතව ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර පවතින ගැටුම්කාරී තත්ත්වය දැඩි යුදමය මුහුණුවරක් ගනිමින් පවතින අතර, ඉරානය සාකච්ඡා සඳහා එකඟ නොවන්නේ නම් එරට සිවිල් යටිතල පහසුකම් ඉලක්ක කර ප්රහාර එල්ල කරන බවට ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් දැඩි අනතුරු ඇඟවීමක් කර තිබේ.
මාධ්ය නාලිකාවක් සමඟ පැවැත්වූ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී ජනාධිපති ට්රම්ප් ප්රකාශ කළේ ඉරානය සාකච්ඡා සඳහා නැවත නොපැමිණෙන්නේ නම්, එරට පාලම් සහ විදුලි බලාගාර වෙත ලබන සතියේදී ප්රහාර එල්ල කරන බවයි. “ලබන සතිය වන විට ඔවුන්ට තත්ත්වය ඉතා නරක වනු ඇත. ඔවුන් සාකච්ඡා මේසයට පැමිණ සාකච්ඡා නොකරන්නේ නම්, අපි ඔවුන්ගේ සියලුම විදුලි බලාගාර සහ පාලම් විනාශ කරනවා,” යැයි ඔහු වැඩිදුරටත් අවධාරණය කළේය.
කෙසේ වෙතත්, මෙම තර්ජනය ජාත්යන්තර ප්රජාවගේ දැඩි අවධානයට ලක්ව ඇත. එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් ප්රධානී වොල්කර් ටර්ක් පෙන්වා දෙන්නේ සිවිල් වැසියන් සහ සිවිල් යටිතල පහසුකම් හිතාමතා ඉලක්ක කිරීම ජාත්යන්තර නීතියට අනුව යුද අපරාධයක් ලෙස සැලකෙන බවයි. 1949 ජිනීවා සම්මුතීන්ට අනුව සිවිල් වැසියන්ට අත්යවශ්ය ස්ථාන වෙත ප්රහාර එල්ල කිරීම සපුරා තහනම් වේ. එසේ වුවද, බලශක්ති ඉලක්ක අවසානයට තබා ගනිමින් අවසානයේදී එම ඉලක්ක වෙතද පහර දෙන බව ට්රම්ප් පවසා තිබේ.
හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා ගමන් කරන භාණ්ඩ ප්රවාහන නෞකා සඳහා මීට පෙර පනවා තිබූ 20% ක ගාස්තුව ඉවත් කිරීමට ට්රම්ප් තීරණය කර ඇතත්, ඉරාන වරායන් සඳහා වන නාවික අවහිර කිරීම් (Blockade) යළි ක්රියාත්මක කිරීමට පියවර ගෙන තිබේ. මෙම 20% ක ගාස්තුව වෙනුවට ගල්ෆ් කලාපීය රටවල් සමඟ දැවැන්ත වෙළඳ සහ ආයෝජන ගනුදෙනු ඇති කර ගන්නා බව ජනාධිපතිවරයා ප්රකාශ කළේය.
ට්රම්ප් පවසන පරිදි, හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය ඉරානය හැර අනෙකුත් සියලුම නැව් ගමනාගමනය සඳහා විවෘතව පවතින අතර, ඇමරිකානු හමුදාවේ මැදිහත්වීම හේතුවෙන් තෙල් සැපයුම බාධාවකින් තොරව සිදුවේ. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය දැන් හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ “භාරකරු” (Guardian) ලෙස ක්රියා කරන බව ඔහු ප්රකාශ කර ඇත.
දෙරට අතර පවතින මෙම නොසන්සුන් තත්ත්වය හේතුවෙන් ලෝක වෙළඳපොළේ බොරතෙල් මිල ශීඝ්රයෙන් ඉහළ ගොස් ඇති අතර, හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා සිදුවන නෞකා ගමනාගමනය සැලකිය යුතු ලෙස මන්දගාමී වී ඇත. ඇමරිකානු මධ්යම අණදෙන මූලස්ථානය (Centcom) ප්රකාශ කළේ වාණිජ නෞකාවලට පහර දීමට ඉරානය භාවිතා කරන හැකියාවන් අඩපණ කිරීම සඳහා තවදුරටත් ප්රහාර එල්ල කරන බවයි.
ඉරානය විසින් වාණිජ නෞකා හතක් ඉලක්ක කර ඇති බවත්, එමගින් සිවිල් කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයින් 12 දෙනෙකු පමණ මියගොස් හෝ තුවාල ලබා ඇති බවත් ඇමරිකානු අද්මිරාල් බ්රැඩ් කූපර් පවසා තිබේ. එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයට අයත් තෙල් නැව් දෙකකට ඉරාන කෲස් මිසයිල ප්රහාර එල්ල වූ බව වාර්තා වන අතර, ඉන් ඉන්දීය ජාතිකයෙකු මියගොස් තවත් කිහිප දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇත. ඉරාන විප්ලවීය බලකාය (IRGC) මෙම ප්රහාරයන් තහවුරු කරමින් ප්රකාශ කළේ එම නැව් අනතුරු ඇඟවීම් නොසලකා හැරීම නිසා ප්රහාර එල්ල කළ බවයි.
මීට අමතරව, කලාපීය වශයෙන් ගැටුම ව්යාප්ත වෙමින් පවතින අතර, කුවේට් හමුදාව ඉරාන ප්රහාරක ඩ්රෝන යානා වළක්වා ගැනීමට කටයුතු කර ඇති අතර බහරේනය ගුවන් ප්රහාරක අනතුරු ඇඟවීමේ සංඥා නිකුත් කර තිබේ. බහරේනයේ සහ ජෝර්දානයේ පිහිටි ඇමරිකානු හමුදා කඳවුරුවලට තමන් ප්රහාර එල්ල කළ බව ටෙහෙරානය ප්රකාශ කර ඇත.
ඇමරිකානු සම්බාධක සහ මිලිටරි ක්රියාමාර්ග හමුවේ තමන් කිසිසේත්ම සාකච්ඡා මේසයට නොපැමිණෙන බව ඉරානය අවධාරණය කරයි. ඉරාන නියෝජ්ය විදේශ අමාත්ය කාසෙම් ගරිබාබාදි පවසන්නේ ඇමරිකාවේ මෙම අවහිර කිරීම් තීරණය මගින් මීට පෙර එකඟ වී තිබූ සටන් විරාම ගිවිසුම බිඳ වැටී ඇති බවයි.
මීට පෙර අප්රේල් මාසයේදී පනවා තිබූ නාවික අවහිරය ජුනි මාසයේදී ඉවත් කරනු ලැබුවේ දෙරට අතර ඇති කරගත් අවබෝධතා ගිවිසුමක් යටතේ වුවද, හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය පාලනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් පවතින අර්බුදය යළිත් දැඩි වී ඇත. හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ පාලනය දිගටම තමන් සතුව පවතින බව ඉරානය පවසන අතර, ඇමරිකාව එල්ල කරන ආර්ථික හා මිලිටරි පීඩනය මගින් තමන්ව සාකච්ඡා සඳහා පොළඹවා ගත නොහැකි බව ඔවුන් පවසා තිබේ.
