ප්‍රසිද්ධ කැනේඩියානු කිවිඳියක, රචිකාවක සහ සම්භාව්‍ය ග්‍රන්ථ විශාරදයකු වන ඇන් කාසන් (Anne Carson) වෙත 2026 වසරේ සාහිත්‍ය සඳහා වන නොබෙල් සම්මානය (Nobel Prize in Literature) හිමි වී තිබේ. ස්වීඩන් ඇකඩමිය (Swedish Academy) විසින් මෙම කීර්තිමත් සම්මානය ඇය වෙත ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද්දේ ඇයගේ “ධෛර්යසම්පන්න සහ නිර්මාණශීලී සාහිත්‍ය ප්‍රවේශය” (bold and inventive oeuvre) වෙනුවෙනි.
1950 දී ටොරොන්ටෝ හි උපත ලද ඇන් කාසන්, කවි, ලිපි, නාට්‍ය සහ ග්‍රීක සම්භාව්‍ය කෘති පරිවර්තනය කරමින් සිය අනන්‍යතාව ගොඩනඟා ගත්තකි. ඇයගේ ලේඛන ශෛලිය සාම්ප්‍රදායික සාහිත්‍ය සීමාවන් ඉක්මවා යමින්, පුරාණ ග්‍රීක පුරාවෘත්ත සහ නූතන අත්දැකීම් එකිනෙකට මුසු කරන අපූර්ව ක්‍රමවේදයක් අනුගමනය කරයි.
ස්වීඩන් ඇකඩමියේ ස්ථිර ලේකම් ඉන්ග්‍රිඩ් කාර්ල්බර්ග් ප්‍රකාශ කළේ, සම්මානය හිමි වූ බව පවසමින් ඇයව සම්බන්ධ කරගත් අවස්ථාවේදී කාසන් අයිස්ලන්තයේ රැඳී සිටිමින් “සුළඟට සවන් දෙමින්” සිටි බවයි. ඇය මෙම අනපේක්ෂිත ප්‍රීතිමත් පුවත හමුවේ දැඩි සතුටට පත් වූ බවද ඇය වැඩිදුරටත් සඳහන් කළාය.
දශක තුනකට වැඩි කාලයක් පුරා පැතිරුණු ඇයගේ සාහිත්‍ය මෙහෙවර තුළ ග්‍රන්ථ 20 කට අධික සංඛ්‍යාවක් එළිදක්වා ඇත. ඉන් කිහිපයක් මෙන්න:
Eros the Bittersweet (1986) – ආදරය පිළිබඳ ඇයගේ ශාස්ත්‍රීය ලිපි එකතුවක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් වූ මෙම ග්‍රන්ථය ඇයගේ මුල්ම ප්‍රකාශනයයි.
Autobiography of Red (1998) – හර්කියුලිස්ගේ පුරාවෘත්තය නූතන ප්‍රේම ත්‍රිකෝණයක් ලෙස පුනරුච්චාරණය කරමින් රචිත මෙම පද්‍ය නවකතාව ඇයගේ කීර්තිය ඉහළ නැංවීමට විශාල දායකත්වයක් ලබා දුන්නේය.
Men in the Off Hour (2001) සහ Red Doc (2014) – ග්‍රිෆින් කවි සම්මාන (Griffin Poetry Prizes) දිනාගත් ඇයගේ ප්‍රමුඛ පෙළේ කෘති වේ.
Norma Jeane Baker of Troy (2020) සහ Wrong Norma (2024) – මර්ලින් මන්රෝගේ ජීවිතය ට්‍රෝයිහි හෙලන් කුමරියගේ කතාව සමඟ මුසු කරමින් නිර්මාණය කළ කෘති මෙන්ම ඇයගේ මෑත කාලීන කාව්‍යමය গද්‍ය එකතුවක් ලෙස Wrong Norma හැඳින්විය හැක.
ඇන් කාසන් යනු සාහිත්‍ය සඳහා නොබෙල් සම්මානය දිනාගත් දෙවන කැනේඩියානු කාන්තාවයි. මීට පෙර 2013 වසරේදී ප්‍රසිද්ධ කෙටිකතාකාරී ඇලිස් මන්රෝ (Alice Munro) විසින් කැනඩාව වෙනුවෙන් මෙම සම්මානය ප්‍රථම වරට දිනා ගන්නා ලදී. සාහිත්‍ය නොබෙල් සම්මානය සමඟ ස්වීඩන් ක්‍රෝනර් මිලියන 12 ක (ආසන්න වශයෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 1.7 ක් පමණ) මුදල් පරිත්‍යාගයක් ද හිමි වේ.
සිය පෞද්ගලික ජීවිතය මහජන අවධානයෙන් තොරව, අතිශය නිහඬව පවත්වාගෙන යාමට ප්‍රිය කරන ඇන් කාසන්, ලෝක සාහිත්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ නව මානයන් ස්පර්ශ කරමින් ලද මෙම උත්තුංග ගෞරවය කැනේඩියානු සාහිත්‍ය ඉතිහාසයේ රන් අකුරින් ලියැවෙනු ඇත.
