
ගෝලීය දේශපාලන ක්ෂේත්රය හමුවේ ප්රජාතන්ත්රවාදී අගයන් සුරැකීම සහ ‘මැද බලවතුන්’ (Middle Powers) වෙනුවෙන් පැහැදිලි විදේශ ප්රතිපත්ති රාමුවක් ඉදිරිපත් කිරීම ඇගයීමට ලක් කරමින්, ජාත්යන්තර දේශපාලන උපදේශකයින්ගේ සංගමය (International Association of Political Consultants – IAPC) විසින් පිරිනමනු ලබන 2026 වසරේ ගෞරවණීය ‘ප්රජාතන්ත්රවාදී සම්මානය’ (Democracy Medal) අග්රාමාත්ය මාර්ක් කාර්නි (Prime Minister Mark Carney) වෙත පිරිනැමීමට තීරණය කර ඇති බව අනාවරණය වේ.
ස්පාඤ්ඤයේ සෙවිල් (Seville, Spain) හි පැවැත්වෙන IAPC සංවිධානයේ වාර්ෂික සම්මේලනයේදී සෙනසුරාදා සවස මෙම සම්මානය නිල වශයෙන් ප්රකාශයට පත් කිරීමට නියමිතව තිබුණි. කෙසේ වෙතත්, මේ වන විට දින කිහිපයක ආසියානු සංචාරයක නිරතව සිටින අග්රාමාත්ය කාර්නි හට මෙම සම්මාන උළෙල සඳහා පෞද්ගලිකව සහභාගී වීමට නොහැකි වී තිබේ.
ජාත්යන්තර දේශපාලන උපදේශකයින්ගේ සංගමයේ සභාපති මාර්කෝ රාකාර් (Marko Rakar) විසින් නිකුත් කිරීමට නියමිත නිල මාධ්ය නිවේදනයේ කෙටුම්පතකට අනුව, මෙම සම්මානය අග්රාමාත්ය කාර්නි වෙත පිරිනැමීමට ප්රධාන හේතුව වී ඇත්තේ ගෝලීය දේශපාලනය තීරණාත්මක පරිවර්තනයකට ලක්වන මොහොතක ඔහු පෙන්වූ නායකත්වය සහ පැහැදිලි චින්තනයයි.
“පරම්පරාවක නිරීක්ෂණය වූ වේගවත්ම දේශපාලන පරිවර්තනයන් සිදු වන මොහොතක, අග්රාමාත්ය මාර්ක් කාර්නි ලෝකයට දුර්ලභ දෙයක් — එනම් පැහැදිලිකම (clarity) ලබා දුන්නේය. එම නිසා 2026 IAPC ප්රජාතන්ත්රවාදී සම්මානය ඔහු වෙත හිමිවෙයි.”
එමෙන්ම, IAPC සාමාජිකයින් විසින් අග්රාමාත්ය කාර්නි මහතාව මෙම සම්මානය සඳහා යෝජනා කර තෝරා ගන්නා ලද්දේ, “ලෝකය පවතින සැබෑ තත්ත්වය පිළිබඳව සත්යය පවසමින්, ලෝකය පැවතිය යුතු යහපත් තත්ත්වය උදෙසා තවමත් කැපවී කටයුතු කරන නායකයින් ප්රජාතන්ත්රවාදයට අවශ්ය වන බැවින්” බවද රාකාර් මහතා වැඩිදුරටත් සඳහන් කළේය.
1968 වසරේදී පිහිටුවන ලද ජාත්යන්තර දේශපාලන උපදේශකයින්ගේ සංගමය (IAPC) යනු ලොව පුරා රටවල් රැසක දේශපාලන උපදේශකයින්, උපායමාර්ගිකයින් සහ මත විමසුම්කරුවන් 180 දෙනෙකුගෙන් පමණ සමන්විත ප්රමුඛ ගෝලීය සංවිධානයකි.
IAPC සංවිධානය විසින් ප්රථම වරට ප්රජාතන්ත්රවාදී සම්මානය පිරිනමන ලද්දේ 1982 වසරේදීය. එහි ප්රථම සම්මානලාභියා වූයේ පෝලන්තයේ ප්රකට ‘සොලිඩාරිටි’ (Solidarity) ව්යාපාරයේ නායක ලෙක් වේලේසා (Lech Walesa) ය.
ලෝකයේ ප්රජාතන්ත්රවාදය, මානව හිමිකම් සහ නිදහස උදෙසා අසමසම මෙහෙවරක් ඉටු කළ විශිෂ්ටයින් උදෙසා පිරිනමනු ලබන මෙම සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබූ පූර්වගාමී නායකයින් අතරට පහත සඳහන් පුද්ගලයින් ඇතුළත් වේ:
- ඇලෙක්සි නවාල්නි (Alexei Navalny) – රුසියානු ප්රජාතන්ත්රවාදී ක්රියාකාරිකයා
- වොලොඩිමියර් සෙලෙන්ස්කි (Volodymyr Zelenskyy) – යුක්රේන ජනාධිපතිවරයා
- නෙල්සන් මැන්ඩේලා (Nelson Mandela) – දකුණු අප්රිකාවේ හිටපු ජනාධිපති සහ අයිකනගත නායකයා
අග්රාමාත්යවරයා ලෙස ගත කළ මාස 18 ක ධුර කාලය තුළ මාර්ක් කාර්නි මහතා විසින් පවත්වන ලද වඩාත්ම තීරණාත්මක සහ අවධානයට ලක්වූ විදේශ ප්රතිපත්ති කථාව සිදුකරන ලද්දේ ඉකුත් ජනවාරි 20 වන දින ස්විට්සර්ලන්තයේ ඩාවෝස් (Davos, Switzerland) හි පැවැති ලෝක ආර්ථික සංසදයේදීය (World Economic Forum).
එම කථාවේදී කාර්නි මහතා ප්රකාශ කළේ, කැනඩාව වැනි ‘මැද බලවතුන්’ (middle powers) විසින් මහ බලවතුන්ගේ (‘hegemons’) ආධිපත්යයට යටත් වීම ප්රතික්ෂේප කළ යුතු අතර, සමාන අදහස් ඇති හවුල්කාර රටවල් සමඟ එකමුතු වී ශක්තිමත් සන්ධාන ගොඩනගා ගත යුතු බවයි.
ජාත්යන්තර පද්ධතියේ “බිඳවැටීමට” (rupture) හේතු වූ මහ බලවතුන් ලෙස ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය හෝ චීනය යන රටවල නම් ඔහු සිය කථාවේදී සෘජුව සඳහන් නොකළද, යුරෝපයේ සහ ආසියාවේ මැද බලවතුන් වෙත පැහැදිලි කැඳවීමක් කරමින් ඔහු මෙසේ පැවසීය:
“මහා බලවතුන්ගේ තරඟකාරීත්වයෙන් යුත් ලෝකයක, මැද සිටින රටවලට තේරීමක් ඇත: එනම් එකිනෙකා අතර වරප්රසාද සඳහා තරඟ කිරීම හෝ සෙසු පිරිස් සමඟ එක්ව බලපෑමක් කළ හැකි තෙවැනි මාවතක් (third path) නිර්මාණය කිරීමයි. භෞතික බලයේ (hard power) නැගී සිටීම හමුවේ නීත්යානුකූලභාවය, සාධාරණත්වය සහ නීතිවල ඇති බලය දුර්වල වීමට අප ඉඩ නොදිය යුතුය — අප එකමුතුව එය භාවිතා කිරීමට තීරණය කරන්නේ නම් එම බලය ශක්තිමත්ව පවතිනු ඇත.”
ඩාවෝස් හිදී ඉදිරිපත් කළ මෙම රාජ්ය තාන්ත්රික කරුණු පසුව ප්රංශයේ ස්ට්රාස්බර්ග් (Strasbourg, France) හි පැවැති යුරෝපීය පාර්ලිමේන්තුව (European Parliament) ඇතුළු ජාත්යන්තර සංසද කිහිපයකදීද කාර්නි මහතා නැවත අවධාරණය කිරීමට කටයුතු කළේය.
සම්මානය පිළිබඳ පුවත වාර්තා වන අවස්ථාවේදී අග්රාමාත්ය කාර්නි ආසියානු කලාපයේ රාජ්ය තාන්ත්රික සංචාරයක නිරතව සිටියේය. ඔහු ඉරිදා දිනය ආරම්භ කළේ පිලිපීනයේ මැනිලා (Manila, The Philippines) හි පැවැති ආසියාන් (ASEAN) සමුළුවෙන් වන අතර, ඉරිදා දිනය අවසන් කිරීමට නියමිතව තිබුණේ කාම්බෝජයේ ප්නොම් පෙන් (Phnom Penh, Cambodia) හි පැවැති ෆ්රැන්කොෆෝනි (Francophonie) සමුළුවෙනි. IAPC සම්මානය සම්බන්ධයෙන් අදහස් දැක්වීමට ඔහු වහාම කටයුතු කර නොතිබුණි.
කාම්බෝජ සංචාරයෙන් අනතුරුව, චීන ජනාධිපති ෂී ජින්පිං (Xi Jinping) ගේ ප්රධානත්වයෙන් පැවැත්වෙන පැසිෆික් කලාපීය නායකයින්ගේ වාර්ෂික ඒපෙක් (APEC) සමුළුව සඳහා කාර්නි මහතා චීනයේ ෂෙන්සෙන් (Shenzhen, China) වෙත ගමන් කිරීමට නියමිතය.
මෙම ඒපෙක් සමුළුව සඳහා ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් (Donald Trump) ද සහභාගී වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. අග්රාමාත්ය කාර්නි විසින් චීන ජනාධිපති ෂී ජින්පිං සමඟ ද්විපාර්ශ්වික සාකච්ඡාවක් පැවැත්වීමට අපේක්ෂා කරන නමුත්, ජනාධිපති ට්රම්ප් සමඟ වෙනම හමුවක් පවත්වන්නේද යන්න පිළිබඳව මෙතෙක් පැහැදිලි තොරතුරක් අනාවරණය වී නොමැත.
IAPC සංවිධානයේ සභාපති මාර්කෝ රාකාර් මහතා සඳහන් කළ පරිදි, සංවිධානයේ ගෝලීය සාමාජිකත්වය විසින් අග්රාමාත්ය මාර්ක් කාර්නි මහතා මෙම ගෞරවණීය සම්මානය සඳහා තෝරා ගන්නා ලද්දේ, වත්මන් සංකීර්ණ ගෝලීය දේශපාලන වාතාවරණය හමුවේ සත්යය පවසමින් ප්රජාතන්ත්රවාදී අනාගතය වෙනුවෙන් කැපවෙන නායකත්වයක වැදගත්කම අවධාරණය කිරීම සඳහායි.


