
කැනඩාවේ ෆෙඩරල් අධිකරණයේ (Federal Court) ශීඝ්රයෙන් වර්ධනය වන අධික නඩු සංඛ්යාව සහ පවතින නඩු ගොඩගැසීම පාලනය කිරීම සඳහා ෆෙඩරල් අයවැය මගින් ඩොලර් මිලියන 58 ක අතිරේක අරමුදලක් වෙන් කර තිබේ. කෙසේ වෙතත්, 2020 වසරේ සිට දැවැන්ත ලෙස ඉහළ ගොස් ඇති නඩු ප්රමාණය අඩු කිරීම සඳහා මෙම ප්රතිපාදන යොදා ගන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව අධිකරණයට මෙතෙක් පැහැදිලි චිත්රයක් නොමැති බවත්, එම මුදල පවතින අර්බුදයට ප්රමාණවත් නොවන බවත් නීතිඥයෝ පවසති.
ෆෙඩරල් අධිකරණයේ අගවිනිසුරු පෝල් ඩයිනර් (Chief Justice Paul Diner) ඉලෙක්ට්රොනික තැපෑල ඔස්සේ ප්රකාශයක් කරමින් සඳහන් කළේ, තහවුරු කරන ලද අරමුදල් නිශ්චිත අරමුණු අතර බෙදා හරින්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ අතිරේක තොරතුරු අධිකරණය වෙත මෙතෙක් ලැබී නොමැති බවයි.
මෙම අතිරේක ඩොලර් මිලියන 58 ක ප්රතිපාදනය 2027/28 මුදල් වර්ෂයේ සිට වසර හතරක කාලයක් සඳහා ක්රියාත්මක වීමට නියමිත අතර, එය වසරකට සාමාන්යයෙන් ඩොලර් මිලියන 14.5 ක් බැගින් වේ. මෙම මුදල් වෙන් කර ඇත්තේ ෆෙඩරල් අධිකරණය, ෆෙඩරල් අභියාචනා අධිකරණය, කැනඩා බදු අධිකරණය සහ කැනඩා සන්නද්ධ බලකා අභියාචනා අධිකරණය යන අධිකරණ සඳහා සේවය සපයන “අධිකරණ පරිපාලන සේවය” (Courts Administration Service) වෙතයි.
නොවැම්බර් 5 වන දින ප්රකාශයට පත් කරන ලද ලේඛනවල සඳහන් වන පරිදි, මෙම නව අරමුදල් ෆෙඩරල් අධිකරණයේ නඩු ගොඩගැසීමට විසඳුම් සෙවීම, රාජ්ය භාෂා පනත (Official Languages Act) අනුකූලතාවය තහවුරු කිරීම, පරිවර්තන නඩු ගොඩගැසීම ලිහිල් කිරීම සහ අධිකරණ යටිතල පහසුකම් නූතනකරණය කිරීම සඳහා යෙදවීමට නියමිතය.
අධිකරණ අමාත්ය ෂෝන් ෆ්රේසර්ගේ (Justice Minister Sean Fraser) මාධ්ය ප්රකාශක ජොආනි ෆෝග් (Joannie Fogue) සඳහන් කළේ, ජාතික අධිකරණ පද්ධතිය බලගැන්වීම, සම්පත් අභියෝගවලට මුහුණ දීම සහ කාර්යභාරයේ කාර්යක්ෂමතාව ඉහළ නැංවීම මෙම අරමුදල්වල අරමුණ බවයි. කෙසේ වෙතත්, එම මුදල් බෙදා හරින ආකාරය පිළිබඳ විස්තර තවමත් සකස් කරමින් පවතින බව ඇය පැවසුවාය.
ෆෙඩරල් අධිකරණය විසින් වීසා අයදුම්පත්, සරණාගත හිමිකම් (refugee claims), ප්රවේශවීමේ හැකියාව පිළිබඳ නඩු සහ රටින් පිටුවහල් කිරීම් වැනි ආගමන හා විගමන (immigration) සම්බන්ධ ගැටලු විසඳනු ලබයි. ඊට අමතරව බුද්ධිමය දේපළ, ජාතික ආරක්ෂාව සහ දේශීය ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම් වැනි ෆෙඩරල් බලප්රදේශයට අයත් ක්ෂේත්රවල නීතිය සුරැකීමේ වගකීමද අධිකරණය සතු වේ.
නමුත් පවතින ප්රධානතම අභියෝගය වී ඇත්තේ විගමන නඩු ප්රමාණයේ අධික වර්ධනයයි. මෙම වසරේ සැප්තැම්බර් 30 වන විට ආරම්භ කර ඇති සමස්ත නඩු සංඛ්යාව 31,000 ආසන්න දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත. 2020 සමස්ත වසර තුළම වාර්තා වී තිබුණේ නඩු 7,600 ක් පමණි. විශේෂයෙන්ම, මෙම වසරේ ආරම්භ කරන ලද නඩු 31,000 න් 27,000 කට වඩා වැඩි ප්රමාණයක්ම විගමන ක්ෂේත්රයට අදාළ නඩු වේ.
අගවිනිසුරු පෝල් ඩයිනර් පෙන්වා දුන්නේ, විශේෂයෙන්ම විගමන නඩු ප්රමාණය ඉහළ යාම හේතුවෙන් විනිසුරුවරුන්ට සහ අධිකරණ කාර්ය මණ්ඩලයට රාත්රී කාලයේ, සති අන්තවල සහ නිවාඩු දිනවල පවා සේවය කිරීමට සිදු වී ඇති බවයි.
ඔටාවා හි ආගමන නීතිඥවරියක වන ජැකලින් බොනිස්ටීල් (Jacqueline Bonisteel) ප්රකාශ කළේ, අරමුදල් වැඩි කිරීම යහපත් පියවරක් වුවද, අධිකරණයේ විගමන නඩු සංඛ්යාව වැඩිවීමට සාපේක්ෂව මෙම අරමුදල් ප්රමාණය ඉතා මන්දගාමී හා සීමිත එකක් බවයි. 2020 වසරේ සිට විගමන නඩු සංඛ්යාව සියයට 600 කින් ඉහළ ගොස් ඇති පසුබිමක, වසර හතරක් පුරා බෙදී යන ඩොලර් මිලියන 58 ක මුදල පවතින ගැටලුවලට මුහුණ දීමට ප්රමාණවත් නොවන බව ඇය සඳහන් කළාය.
ඇයට අනුව, දැනට පවතින විනිසුරුවන් සංඛ්යාව සහ සම්පත් ප්රමාණය මෙතරම් විශාල නඩු වර්ධනයකට මුහුණ දීමට කිසිසේත්ම ප්රමාණවත් නොවන අතර, අධිකරණය ඔස්සේ විගමන නඩුවක් අවසන් කර ගැනීමට දැනට වසර දෙකකට ආසන්න කාලයක් ගත වේ.
ටොරොන්ටෝ හි ආගමන නීතිඥවරියක වන සෙයිනබ් මොඅයියෙඩ් (Zeynab Moayyed) ද මෙම අදහස අනුමත කරමින් කියා සිටියේ, ෆෙඩරල් අධිකරණයේ පවතින ගැටලු ඩොලර් මිලියන 58 කින් විසඳිය හැකි සීමාව ඉක්මවා ගොස් ඇති බවයි. අධිකරණ ලේඛකාධිකාරී කාර්ය මණ්ඩලයේ දැඩි හිඟයක් පවතින බවත්, මීට පෙර දිනකින් සිදු කළ අධිකරණ සමාලෝචන (judicial review) ගොනු කිරීම් වැනි සාමාන්ය ලේඛන කටයුතු සඳහා දැන් සති ගණනාවක් ගත වන බවත් ඇය පෙන්වා දුන්නාය.
ගොනු කිරීමේ ප්රමාදයන් හේතුවෙන් පුද්ගලයින් දැඩි ලෙස අපහසුතාවයට පත්ව සිටින අතර, විගමන දෙපාර්තමේන්තුවෙන් ඉක්මන් තීරණයක් ලබා ගැනීම සඳහා “මැන්ඩමස්” (mandamus) පෙත්සම් ඉදිරිපත් කිරීම ඉහළ යාමද නඩු ගොඩගැසීමට බලපා ඇත. මෙම දීර්ඝ ප්රමාදයන් හේතුවෙන් අයදුම්කරුවන්ගේ ජීවිත අවිනිශ්චිත තත්ත්වයක පවතින අතර, නීතිඥයින්ට ඔවුන්ගේ සේවාදායකයින්ගේ මානසික පීඩනයට සවන් දීමට සිදු වී ඇති බව මොඅයියෙඩ් මහත්මිය වැඩිදුරටත් පැවසුවාය.
අධිකරණයේ නඩු වැඩිවීමට තවත් ප්රධාන හේතුවක් ලෙස නීතිඥයින් දෙදෙනාම පෙන්වා දෙන්නේ විගමන, සරණාගත සහ පුරවැසිභාවය පිළිබඳ දෙපාර්තමේන්තුව (IRCC) විසින් යෙදවුම් ඉක්මනින් සමාලෝචනය කිරීම සඳහා කෘත්රිම බුද්ධි (AI) මෙවලම් සහ අලුත් මෘදුකාංග භාවිතයට ගැනීමයි.
පූර්වයෙන්, අයදුම්පත්වල යම් දෝෂයක් වූ විට නීතිඥයින්ට දෙපාර්තමේන්තුවේ වැඩසටහන් කළමනාකරුවන් හෝ වීසා කාර්යාල කළමනාකරුවන් සෘජුව සම්බන්ධ කරගෙන එම ගැටලු නිරාකරණය කර ගැනීමට හැකියාව තිබිණි. නමුත් නව AI මෙවලම් හඳුනා දීමත් සමග එම අභ්යන්තර සාකච්ඡා මාර්ග වැසී ගොස් ඇති අතර, කුඩා ගැටලු පවා මහත් අර්බුද බවට පත්වී අයදුම්කරුවන් අධිකරණය හමුවට පැමිණීමට පෙළඹී ඇත.
කෙසේ වෙතත්, විගමන දෙපාර්තමේන්තුව ප්රකාශ කරන්නේ තමන් AI සහ උසස් විශ්ලේෂණ මෙවලම් භාවිත කරන්නේ සෑම විටම මානව අධීක්ෂණය යටතේ බවයි. එම මෙවලම් මගින් තීරණ නොගන්නා අතර, අයදුම්පත් වර්ග කිරීම, සාමාන්ය නඩු හඳුනා ගැනීම සහ චැට්බොට් මගින් ප්රශ්නවලට පිළිතුරු සැපයීම වැනි සහායක කටයුතු පමණක් සිදු කරන බව දෙපාර්තමේන්තුව පවසයි.
නීතිඥ ජැකලින් බොනිස්ටීල් අවධාරණය කරන්නේ, මෙම ගැටලුව බහුවිධ එකක් බැවින් ඊට බහුවිධ විසඳුම් අවශ්ය වන බවයි. අධිකරණයට ලබා දෙන අරමුදල්වලට අමතරව, නඩු ප්රමාණය වැඩිවීමට හේතු වන පද්ධතිමය ගැටලුවලට සෘජුව පිළිතුරු සෙවිය යුතු බව ඇය පෙන්වා දෙයි.


