
කැනඩාව සහ චීනය අතර පවතින ආර්ථික හා වෙළඳ සබඳතා තවදුරටත් ශක්තිමත් කරමින්, දෙරට අතර පවතින වෙළඳ සීමා සහ බාධක රැසක් ඉවත් කිරීමට කැනඩා අගමැති මාක් කාර්නි (Mark Carney) සහ චීන ජනාධිපති ෂී ජින්පින් (Xi Jinping) මහතා එකඟතාවකට පැමිණ තිබේ. චීනයේ අග්නිදිග පර්ල් නදී ඩෙල්ටා (Pearl River Delta) කලාපයේ පිහිටි අධි-තාක්ෂණික තාක්ෂණික මධ්යස්ථානයක් වන ෂෙන්ෂෙන් නගරයේදී පැවැති පෞද්ගලික ද්විපාර්ශ්වික සාකච්ඡාවකදී මෙම තීරණාත්මක එකඟතාවන්ට එළැඹිණි.
ලොව දෙවන විශාලතම ආර්ථිකය හිමි චීනය සමඟ කෘෂිකර්මාන්තය, බලශක්තිය, මුල්ය සේවා සහ මෝටර් රථ නිෂ්පාදනය ඇතුළු ක්ෂේත්ර ගණනාවක වෙළඳ කටයුතු පුළුල් කිරීම අගමැති කාර්නිගේ මූලික අරමුණ වී ඇත. මෙවර හමුවීම මෙම වසර තුළ නායකයන් දෙපළ මුහුණට මුහුණ හමු වූ දෙවන අවස්ථාව වන අතර, පසුගිය ජනවාරි මාසයේදී අගමැති කාර්නි බීජිං නුවර සංචාරය කළේය. එය වසර අටකට වැඩි කාලයකට පසු කැනඩා අගමැතිවරයකු චීනයේ නිරත වූ පළමු නිල සංචාරය ලෙස සටහන් විය.
ද්විපාර්ශ්වික සාකච්ඡා ආරම්භ කිරීමට පෙර මාධ්ය වෙත අදහස් දක්වමින් අගමැති කාර්නි ප්රකාශ කළේ, “මගේ පළමු සංචාරයෙන් පසුව බොහෝ ප්රගතියක් අත්කර ගැනීමට හැකි වී තිබෙනවා,” යනුවෙනි. කැනඩා රාජ්ය වෙළඳ දත්තවලට අනුව, ජනවාරි හමුවෙන් පසුව කැනඩාවෙන් චීනය වෙත සිදු කළ අපනයන සියයට 40 කින් විශාල ලෙස ඉහළ ගොස් ඇත. විශේෂයෙන්ම බොරතෙල්, කැනෝලා (Canola) සහ කඩල/පරිප්පු අපනයනය මෙහිදී කැපී පෙනෙන ලෙස වර්ධනය වී තිබේ.
චීන ජනාධිපති ෂී ජින්පින්ගේ අදහස් උපුටා දක්වමින් කැනඩා අගමැති කාර්යාලය සඳහන් කළේ, මීට වසරකට පෙර දකුණු කොරියාවේ පැවැති ඒපෙක් (APEC) රාජ්ය නායක සමුළුව අතරතුර දෙ නායකයන් හමු වූ මොහොතේ සිට දෙරට අතර සබඳතා යහපත් අතට හැරීමට පටන් ගත් බවයි. පසුගිය හිටපු අගමැති ජස්ටින් ටෲඩෝගේ පාලන සමයේදී චීනය කැනඩාවේ අභ්යන්තර කටයුතුවලට විදේශීය මැදිහත්වීම් සිදුකරන බවට එල්ල වූ චෝදනා හේතුවෙන් දෙරට අතර සබඳතා දැඩි ලෙස පළුදු වී පැවති නමුත්, වර්තමානය වන විට එම සබඳතා සම්පූර්ණයෙන්ම යථා තත්ත්වයට පත්ව ඇති බව චීන ජනාධිපතිවරයා පවසා ඇත.
මෙම තීරණාත්මක හමුවේදී දෙරට අතර අපනයන හා ආනයන භාණ්ඩ රැසක තීරුබදු සහ සීමා ලිහිල් කිරීමට තීරණය විය. ඒ අනුව, කැනඩාවෙන් චීනයට අපනයනය කෙරෙන ශීත කළ ඌරු මස් (frozen pork cuts) සහ ශීත කළ සිසිල් ජල ඉස්සන් (frozen cold-water shrimp) මත පනවා තිබූ සියයට 25 ක අධික චීන තීරුබදු ඉවත් කිරීමට චීන රජය එකඟ වී ඇත. ඊට අමතරව, ග්රීන්ලන්ත හැලිබට් (Greenland halibut) මත්ස්යයන්, ඇතැම් මොලුස්කාවන් (mollusks) සහ මුහුදු කූඩැල්ලන් (sea cucumber) ද මෙම තීරුබදු සහන ලැයිස්තුවට ඇතුළත් වේ.
කැනඩා අගමැති කාර්යාලයේ ප්රකාශකයා සඳහන් කළේ, මෙම තීරුබදු ඉවත් කිරීම හරහා වසරකට ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 400 කට ආසන්න කැනේඩියානු අපනයන ප්රමාණයකට සෘජු වාසි හිමිවන බවයි.
මීට පෙර පසුගිය ජනවාරි මාසයේදී බීජිං නුවරදී එළැඹි එකඟතාවකට අනුව කැනේඩියානු කැනෝලා පිටි (canola meal) සහ කකුළුවන් සඳහා චීන වෙළඳපොළ විවෘත වූ අතර, ඊට හිලව් වශයෙන් චීන වානේ සහ ඇලුමිනියම් සඳහා කැනඩා වෙළඳපොළ විවෘත කිරීමට එකඟතාව පළ විය. එම එකඟතාව මේ වසර අගදී අවසන් වීමට නියමිතව තිබූ නමුත්, මෙම මාසය මුලදී දෙරට විසින් එම ගිවිසුම 2028 වසර අග දක්වා දීර්ඝ කිරීමට පියවර ගන්නා ලදී. මෙවර ෂෙන්ෂෙන් හමුවේදී එම දීර්ඝ කළ ගිවිසුමට තවත් භාණ්ඩ රැසක් එකතු කිරීමට දෙ නායකයෝ තීරණය කළහ.
තවද, කැනේඩියානු ෆාවා බෝංචි (fava beans), කඩල (chickpeas) සහ පරිප්පු (lentils) සඳහා චීන වෙළඳපොළට ප්රවේශ වීමට අවසර ලැබෙන අතර, මෙම වසර අවසන් වීමට පෙර සුරතල් සතුන්ගේ ආහාර (pet food) සහ වනජීවී ජලජ නිෂ්පාදන සඳහා ද වෙළඳ ගිවිසුමකට එළැඹීමට කටයුතු යොදා ඇත.
චීනය විසින් ලබාදුන් කෘෂිකාර්මික සහ සාගර නිෂ්පාදන සහනවලට හිලව් වශයෙන්, කැනඩාව විසින් චීනයෙන් ආනයනය කරනු ලබන තවත් වානේ සහ ඇලුමිනියම් නිෂ්පාදන 32 ක් සඳහා තීරුබදු නිදහස් කිරීමේ සහන (remissions coverage) ලබා දීමට ඔටාවා (Ottawa) පාලනය තීරණය කර ඇත. මෙයට කැනඩාව තුළ ප්රමාණවත් තරම් නිෂ්පාදනය නොවන හෝ සැපයුම හිඟ වානේ භාණ්ඩ 23 ක් සහ ඇලුමිනියම් භාණ්ඩ 9 ක් ඇතුළත් වේ.
මෝටර් රථ කර්මාන්තය සහ විද්යුත් වාහන (EV) ක්ෂේත්රය සම්බන්ධයෙන් ද දෙරට අතර වැදගත් සාකච්ඡා පැවැත්විණි. පසුගිය ජනවාරි මාසයේදී අගමැති කාර්නි විසින් චීන විද්යුත් වාහන මත පනවා තිබූ සියයට 100 ක අධික තීරුබද්ද, වාහන 49,000 ක් දක්වා වූ සීමාවක් වෙනුවෙන් සියයට 6.1 දක්වා සැලකිය යුතු ලෙස පහත හෙළීමට කටයුතු කළේය. ඊට ප්රතිචාර වශයෙන් චීනය විසින් කැනේඩියානු කැනෝලා මත වූ තීරුබදු පහත හෙළන ලදී.
කැනඩා රජයේ නිල දත්තවලට අනුව, පසුගිය මාර්තු මාසයේ සිට මේ දක්වා චීන විද්යුත් වාහන 16,211 ක් කැනඩාවට ආනයනය කර ඇති අතර, ඉන් අඩකට ආසන්න ප්රමාණයක මිල ඇමෙරිකානු ඩොලර් 35,000 ට වඩා අඩු අගයක් ගනී. චීනයේ විශාලතම EV නිෂ්පාදකයා වන BYD සමාගම මේ වන විටත් කැනඩාව තුළ වාහන අලෙවිය ආරම්භ කර ඇති අතර, දෙවන විශාලතම නිෂ්පාදකයා වන Geely සමාගම ලබන වසරේ සිට කැනඩාවේ වාහන අලෙවිය ආරම්භ කරන බව ඔක්තෝබර් මාසයේදී නිවේදනය කළේය. ඊට අමතරව චීනයේ තවත් ප්රමුඛ පෙළේ වාහන නිෂ්පාදකයකු කැනඩා ප්රවාහන දෙපාර්තමේන්තුවේ (Transport Canada) තාක්ෂණික ප්රමිතීන් සපුරා ඇති බව වාර්තා වේ.
කැනඩා රජයේ අරමුණ වන්නේ විශ්වාසදායක පාර්ශ්වකරුවන් සමඟ හවුල් ව්යාපාර (joint ventures) ආරම්භ කරමින් කැනඩාව තුළ නව රැකියා උත්පාදනය කිරීම සහ විද්යුත් වාහන සැපයුම් දාමය ශක්තිමත් කිරීමයි. කෙසේ වෙතත්, අගමැති කාර්නි අවධාරණය කළේ චීන උපාංග පමණක් ගෙනැවිත් එකලස් කරන කර්මාන්තශාලා සඳහා කැනඩාවේ ඉඩක් නොමැති බවත්, සැබෑ රැකියා උත්පාදනය වන නිෂ්පාදන අංශ සඳහා පමණක් අවස්ථාව හිමිවන බවත්ය.
කැනඩාව මෙලෙස චීනය දෙසට නැඹුරු වීමට ප්රධාන හේතුවක් වී ඇත්තේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් (Donald Trump) යටතේ පනවා ඇති දැඩි තීරුබදු සහ ආර්ථික බලපෑම් හමුවේ කැනඩාව මුහුණ දී සිටින අභියෝගයන්ය. ට්රම්ප් පාලනය විසින් කැනඩාවට එරෙහිව ආර්ථික සම්බාධක සහ තර්ජන එල්ල කරමින් සිටින පසුබිමක, කැනඩාව සිය වෙළඳ සබඳතා විවිධාංගීකරණය කිරීමට පියවර ගනිමින් සිටී.
කෙසේ වෙතත්, කැනඩාවේ මෙම තීරණය ඇමරිකානු පාලකයන්ගේ తీవ్ర දෝෂදර්ශනයට ලක්ව ඇත. ට්රම්ප්ගේ ජ්යෙෂ්ඨ වෙළඳ උපදේශක පීටර් නවාරෝ (Peter Navarro) සමාජ මාධ්ය ඔස්සේ අගමැති කාර්නිගේ පියවර දැඩි ලෙස විවේචනය කළේය. “ඔබ ඇත්තටම ඇමරිකාවට එරෙහිව චීනය පාවිච්චි කිරීමට තර්ජනය කරනවාද? මෙය අතිශය අපහාසාත්මක ක්රියාවක්. චීනය කැනඩාව පණපිටින් ගිල දමන බවට ඔබ මීට වඩා බිය විය යුතුයි,” යනුවෙන් නවාරෝ සටහන් කර තිබිණි. තවද, වැන්කූවර් (Vancouver) නගරය බ්රිටිෂ් කොලොම්බියාවට අයත් නගරයක් නොව චීන මහජන සමූහාණ්ඩුවේ (PRC) කොටසක් බවට පත්වෙමින් ඇති බවටද ඔහු චෝදනා කළේය.
මෙම විවේචන හමුවේ අගමැති කාර්නි කියා සිටියේ වොෂින්ටනය සමඟ පවතින වෙළඳ සාකච්ඡාවල ප්රගතිය අනුව කැනඩාව චීන ආයෝජන කෙරෙහි දක්වන ආකල්පය තීරණය වන බවයි. ඇමරිකාව සමඟ සාකච්ඡා අඩපණ වුවහොත් කැනඩාව චීන මෝටර් රථ නිෂ්පාදකයන් දෙසට තවදුරටත් යොමු වන බවද ඔහු වැඩිදුරටත් පැවසීය.
දෙරට අතර පවතින දීර්ඝකාලීන සහයෝගීතාව වර්ධනය කිරීමේ පියවරක් ලෙස, 2027 වසරේදී කැනඩාව විසින් චීනය වෙත දැවැන්ත වෙළඳ නියෝජිත පිරිසක් (major trade mission) යැවීමට තීරණය කර ඇත. එමෙන්ම, ලබන වසර දෙරට අතර “විද්යුත් වාණිජ්ය වසර” (Year of E-Commerce) ලෙස ප්රකාශයට පත් කර ඇති අතර, අලිබබා (Alibaba) වැනි චීන විද්යුත් වාණිජ්ය යෙදවුම් හරහා කැනේඩියානු සුළු හා මධ්යම පරිමාණ ව්යවසායකයන්ගේ (SMEs) නිෂ්පාදන චීන පාරිභෝගිකයන් වෙත අලෙවි කිරීමට මග පාදා ගැනීම ඔටාවා පාලනයේ අපේක්ෂාවයි.මීට අමතරව, පාරිසරික ප්රතිපත්ති සහ විශ්වවිද්යාල ශිෂ්ය හුවමාරු වැඩසටහන් සඳහා වන ප්රතිපාදන නැවත අලුත් කිරීමට ද දෙරට නායකයෝ එකඟ වූහ.
අගමැති මාක් කාර්නි මේ වන විට දින නවයක විදේශ සංචාරයක නිරතව සිටින අතර, ඩබ්ලින් නුවර යුරෝපීය දේශපාලන ප්රජා සමුළුව, මැනිලා නුවර ආසියාන් සමුළුව සහ කාම්බෝජයේ ෆ්රැන්කොෆෝනි (Francophonie) සමුළුව නිමවා ඔහු චීනයට පැමිණියේය. ෂෙන්ෂෙන් හමුවෙන් පසුව අගමැතිවරයා ආසියා-පැසිෆික් ආර්ථික සහයෝගීතා (APEC) රාජ්ය නායක සමුළුවට සහභාගී වීමට නියමිතය.


