කැනඩාවේ බ්රිටිෂ් කොලොම්බියා ප්රාන්තය මේ වන විට දැවැන්ත ලැව්ගිනි උවදුරකට මුහුණ දෙමින් සිටින අතර, එය හුදෙක් ස්වභාවික විපතක් පමණක් නොව, කැනඩාව සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය අතර දරුණු දේශපාලන මතභේදයකට ද මුල් වී තිබේ. පසුගිය පැය කිහිපය තුළ එල්ල වූ දහස් සංඛ්යාත අකුණු පහරවල් හේතුවෙන් ප්රාන්තයේ ලැව්ගිනි තත්ත්වය අතිශය බරපතල අතට හැරී ඇත.
සතිය ආරම්භයේදී බ්රිටිෂ් කොලොම්බියාවේ ලැව්ගිනි තත්ත්වය සාපේක්ෂව සන්සුන් මට්ටමක පැවතිණි.පසුගිය බදාදා උදෑසන වන විට වාර්තා වී තිබුණේ ගිනි ගැනීම් 20ක් පමණි. කෙසේ වෙතත්, සෙනසුරාදා උදෑසන වන විට එම සංඛ්යාව 115ක් දක්වා ශීඝ්රයෙන් ඉහළ ගියේය. මින් ලැව්ගිනි 77ක්ම හටගෙන ඇත්තේ පැය 24ක් වැනි කෙටි කාලයක් තුළ වීම විශේෂත්වයකි.
බ්රිටිෂ් කොලොම්බියා ලැව්ගිනි සේවාව (BC Wildfire Service) පෙන්වා දෙන්නේ ප්රාන්තයට එල්ල වූ අකුණු පහරවල් 4,000කට අධික ප්රමාණය මෙම හදිසි වෙනසට ප්රධාන හේතුව බවයි. දැනට පවතින ලැව්ගිනිවලින් තුනෙන් දෙකක්ම පාලනයෙන් තොරව (Out of control) පවතින බව නිල වාර්තා සනාථ කරයි. විශේෂයෙන්ම ප්රාන්තයේ දකුණු අභ්යන්තර ප්රදේශවල මෙම තත්ත්වය වඩාත් දරුණු වී ඇත.
ෆ්රේසර් කැනියොන් (Fraser Canyon) ප්රදේශයේ පිහිටි බොස්ටන් බාර් (Boston Bar) ප්රජාවට පසුගිය බ්රහස්පතින්දා ඉවත් වීමේ නියෝග (Evacuation orders) නිකුත් කරන ලදී. කෙසේ වෙතත්, එම ප්රදේශයේ පදිංචිකරුවෙකු වන ඇටිලා බැන්හෙගි (Attila Banhegyi) වැනි පුද්ගලයින් තවමත් තම නිවෙස්වල රැඳී සිටීමට තීරණය කර ඇත.
වර්ග කිලෝමීටර් 40ක ප්රදේශයක් පුරා පැතිර යන Brunswick Creek ලැව්ගින්න සහ වර්ග කිලෝමීටර් 160ක් වන Ainslie Creek ලැව්ගින්න සිය නිවසට නුදුරින් පැවතියද, බැන්හෙගි පවසන්නේ තමාට තම ව්යාපාර දෙක සහ කුකුළන් 12 දෙනා ඇතුළු සතුන් රැකබලා ගැනීමට සිදුව ඇති බවයි.
“අපි බොහෝ අංශවලින් ස්වයංපෝෂිත වීමට ඉගෙනගෙන තියෙනවා. අපි ස්වයං පාලනයට කැමතියි. ඒ නිසා ක්ෂේත්රයේ නැති අය අපේ ප්රදේශයේදී අපිට කරන්න ඕන දේ කියන එක හැමතිස්සෙම අපේ සාරධර්ම එක්ක ගැළපෙන්නේ නැහැ,” යනුවෙන් ඔහු පවසයි. බැන්හෙගිගේ ඇස්තමේන්තුවට අනුව, බොස්ටන් බාර් හි පදිංචිකරුවන්ගෙන් 40%ක් – 50%ක් පමණ තවමත් එහි රැඳී සිටිති. ඔහු පවසන්නේ තත්ත්වය බරපතල වුවහොත් ක්ෂණිකව ඉවත් වීමට තමා සූදානම් බවයි.
ලැව්ගිනි තත්ත්වය හුදෙක් තර්ජනයක් පමණක් නොව, දැනටමත් දේපළ විනාශ කිරීමට පටන් ගෙන ඇත. Ainslie Creek ප්රදේශයේ නිවාස සහ ව්යාපාරික ස්ථාන ඇතුළු ගොඩනැගිලි හතකට පසුගිය පැය 24 තුළ හානි සිදුවී ඇති බව ෆ්රේසර් වැලී ප්රාදේශීය දිස්ත්රික්කයේ සභාපතිනී පැට්රීෂියා රොස් ප්රකාශ කළාය. මේ වන විට ප්රදේශයේ දේපළ 450කට පමණ ඉවත් වීමේ නියෝග බලපැවැත්වේ.
මීට අමතරව, Fiftynine Creek ලැව්ගින්න දැඩි සුළං හේතුවෙන් ඉතා වේගයෙන් වර්ධනය වී ඇති අතර, Big Bar Lake සහ Meadow Lake ප්රදේශවල පදිංචිකරුවන්ට ද වහාම ඉවත් වන ලෙස දන්වා ඇත. මෙම ගින්න සිකුරාදා දිනය තුළ පමණක් වර්ග කිලෝමීටර් 40ක් දක්වා වර්ධනය විය.
කැනඩාවේ ලැව්ගිනිවලින් පිටවන දුමාරය ඇමරිකානු ගුවන් සීමාවට ඇතුළු වීමත් සමඟ, ඇමරිකානු හිටපු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් සිය දැඩි අප්රසාදය පළ කර ඇත. ට්රම්ප් චෝදනා කරන්නේ කැනඩාව සිය වනාන්තර නිසි ලෙස නඩත්තු නොකිරීම හේතුවෙන් ඇමරිකාවට “අපිරිසිදු සහ සෞඛ්යයට අහිතකර” වාතය ගලා එන බවයි.
මෙය “සිතාමතා සිදුකළ නොසලකා හැරීමක්” (Willful Negligence) ලෙස හඳුන්වන ඔහු, මෙහි පිරිවැය කැනඩාව ගෙවන තීරුබදු (Tariffs) වලට එකතු කළ යුතු බවට ද තර්ජනය කළේය. ට්රම්ප් වැඩිදුරටත් සඳහන් කළේ තමා මේ පිළිබඳව කැනේඩියානු අගමැති මාර්ක් කාර්නි (Mark Carney) සමඟ සාකච්ඡා කරන බවයි.
ඇමරිකානු කොංග්රස් මණ්ඩලයේ රිපබ්ලිකන් සාමාජිකයින් පිරිසක් ද අගමැති කාර්නි වෙත ලිපියක් යොමු කරමින් පවසා ඇත්තේ “ස්වෛරීභාවය සමඟ වගකීමක් ද පැමිණෙන” බවත්, කැනඩාව එම වගකීම පැහැර හැර ඇති බවත්ය.
මෙම විවේචනවලට පිළිතුරු දෙමින් ඔන්ටාරියෝ ප්රාන්තයේ අගමැති ඩග් ෆෝඩ් (Doug Ford) පවසා ඇත්තේ ඇතැම් දේශපාලඥයන් “කෑගසනවා” (chirping) වෙනුවට සහයෝගය දැක්විය යුතු බවයි. කැනඩාව සැමවිටම තම අසල්වැසියාට උදව් කර ඇති බව ඔහු අවධාරණය කළේය.
1982 සිට කැනඩාව සහ ඇමරිකාව අතර පවතින අන්යෝන්ය වනාන්තර ගිනි නිවීමේ ගිවිසුම යටතේ දෙරටම එකිනෙකාට සහය වී ඇත. මෑතකාලීන උදාහරණ කිහිපයක් මෙසේය
• 2025 කැලිෆෝනියා ලැව්ගිනි: කැනඩාව ගිනි නිවන භටයින් 250ක් සහ ගුවන් යානා ඇතුළු උපකරණ ඇමරිකාවට යවන ලදී.
• 2020 වසර: කැනේඩියානු භටයින් 594 දෙනෙකු ඇමරිකාවේ බටහිර ප්රදේශයේ ගිනි නිවීමට සහාය විය.
• 2000 වසර: අක්කර මිලියන හතක් දැවී ගිය වසරේදී කැනඩාවෙන් 1,300ක පිරිසක් සහායට පැමිණියහ.
එසේම, ඇමරිකාව ද 2023 (කැනඩාවේ නරකම වසර) සහ 2025 වසරවල කැනඩාවට සිය දහස් ගණනක සහාය ලබා දී ඇති බව මූලාශ්ර පෙන්වා දෙයි.
දැනට මුළු කැනඩාව පුරා ලැව්ගිනි 903ක් පමණ ක්රියාත්මකව පවතින අතර, 2026 වසර තුළ මේ දක්වා ලැව්ගිනි 3,656ක් වාර්තා වී ඇත. කොලොම්බියාවේ ඉදිරි දින කිහිපය තුළ උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම සහ වර්ෂාපතනය සීමා වීම හේතුවෙන් තත්ත්වය තවදුරටත් නරක අතට හැරිය හැකි බව කාලගුණ අනාවැකි පවසයි. ගිනි නිවන භටයින් 500කට අධික පිරිසක් දැනටමත් ප්රාන්තය පුරා සේවයේ යොදවා ඇත.
ප්රාන්ත රජය ලැව්ගිනි වැළැක්වීම සහ අවදානම් තක්සේරු කිරීමේ පර්යේෂණ සඳහා ඩොලර් මිලියන 45.7ක අරමුදලක් ද වෙන් කර ඇති බව වාර්තා වේ.
