කැනඩා ෆෙඩරල් රජය විසින් එරට පුද්ගලික අංශයේ දත්ත පෞද්ගලිකත්ව නීති නවීකරණය කිරීම සඳහා දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ බලාපොරොත්තු වූ නව පනත් කෙටුම්පතක් පසුගිය සඳුදා හඳුන්වා දෙන ලදී. නූතන ඩිජිටල් ලෝකය තුළ කැනේඩියානුවන්ගේ දත්ත භාවිතය සම්බන්ධයෙන් ඔවුන්ට වැඩි පාලනයක් ලබා දීමට මෙම නව ප්රතිසංස්කරණ මගින් පොරොන්දු වේ.
මෙම පනත් කෙටුම්පතේ මූලික අරමුණ වන්නේ කැනේඩියානුවන්ගේ පුද්ගලික දත්ත ආරක්ෂා කිරීම සඳහා නීති රීති ස්ථාපිත කිරීම සහ පෞද්ගලිකත්වය සඳහා වන ඔවුන්ගේ “මූලික අයිතිවාසිකම” (fundamental right) පිළිගැනීමයි. කෘතිම බුද්ධිය (AI) සහ දත්ත භාවිතය පිළිබඳ වර්ධනය වන උත්සුකයන් මධ්යයේ, ලිබරල් රජය විසින් මෙම පියවර ගෙන ඇත.
AI අමාත්ය එවන් සොලමන් මහතා පාර්ලිමේන්තුවේදී පනත ඉදිරිපත් කරමින් ප්රකාශ කළේ, කැනඩාවේ පාරිභෝගික පෞද්ගලිකත්ව නීති වසර 25ක් පැරණි බවයි. “ඒවා ලියා ඇත්තේ අයිෆෝන් (iPhone) එකටත් පෙරයි. එය AI හෝ ‘ඩීප්ෆේක්’ (deepfakes) ගැන අසන්නටවත් නොලැබුණු වෙනස්ම කාලයක්,” යැයි ඔහු පැවසීය. වර්තමාන ලෝකයට ගැළපෙන පරිදි නීති යාවත්කාලීන කිරීමේ අවශ්යතාවය ඔහු මෙහිදී අවධාරණය කළේය.
නව නීතිය යටතේ දරුවන්ගේ දත්ත සඳහා සුවිශේෂී අවධානයක් යොමු කර ඇත. සියලුම දරුවන්ගේ දත්ත “සංවේදී” (sensitive) දත්ත ලෙස වර්ගීකරණය කෙරෙන අතර, එම දත්ත රැස් කිරීමේදී සහ බෙදා හැරීමේදී සමාගම් විසින් ඉහළ මට්ටමේ ආරක්ෂක ප්රමිතීන් අනුගමනය කළ යුතු වේ.
මීට අමතරව, මෙම පනත මගින් කැනේඩියානුවන්ට තම දත්ත මකා දැමීමට සමාගම්වලින් ඉල්ලා සිටීමේ අයිතිය ලබා දෙයි. යම් පුද්ගලයෙකු තම දත්ත වැරදි ලෙස රැස් කර ඇති බව හැඟෙන්නේ නම් හෝ ලබා දී තිබූ එකඟතාවය ඉල්ලා අස්කර ගන්නේ නම්, එම තොරතුරු විනාශ කරන ලෙස ලිඛිතව ඉල්ලා සිටිය හැකිය. කෙසේ වෙතත්, දත්ත ඉවත් කිරීම මගින් අදාළ ආයතනයට අහිතකර බලපෑමක් සිදුවන්නේ නම්, ඇතැම් සුවිශේෂී අවස්ථාවලදී එම ඉල්ලීම් ප්රතික්ෂේප කිරීමට සමාගම්වලට අවස්ථාව ඇත.
නව පනත මගින් “නිරීක්ෂණ මිලකරණය” (surveillance pricing) හෝ ඇල්ගොරිතම මගින් සිදුකරන මිල වෙනස් කිරීම් පාලනය කිරීමට පියවර ගෙන ඇත. AI අමාත්යවරයාට අනුව, පාරිභෝගික දත්ත අසාධාරණ ලෙස මිල ඉහළ නැංවීමට හෝ “මිල ගසාකෑමට” (price gouging) භාවිතා නොකළ යුතුය.
එහෙත්, සිල්ලර වෙළඳාමේදී පාරිභෝගිකයන්ට ප්රතිලාභ ලබා දෙන ‘ලෝයල්ටි’ (loyalty) හෝ ලකුණු වැඩසටහන් සඳහා දත්ත භාවිතා කිරීමට සමාගම්වලට අවසර ලැබේ. ප්රතිලාභවලට වඩා හානිය වැඩි වන අවස්ථාවලදී පාලක මණ්ඩලය මැදිහත් වනු ඇත. ස්වයංක්රීය හෝ AI මෙවලම් ක්රියා කරන ආකාරය පිළිබඳව විනිවිදභාවයක් පවත්වා ගැනීමද සමාගම්වලට අනිවාර්ය වේ.
නීතිය උල්ලංඝනය කරන සමාගම් සඳහා දැඩි මූල්ය දඬුවම් පැනවීමට නව පනත යෝජනා කරයි. පනත උල්ලංඝනය කරන සමාගමකට පැනවිය හැකි උපරිම දඩය ඩොලර් මිලියන 10ක් හෝ සමාගමේ වාර්ෂික ගෝලීය ආදායමෙන් සියයට තුනක් (3%) වේ.
මෙම නීති ක්රියාත්මක කිරීම සඳහා “ඩිජිටල් ආරක්ෂණ කොමිසම” (Digital Safety Commission) නමින් නව ස්වාධීන ආයතනයක් පිහිටුවීමට රජය සැලසුම් කරයි. මෙම නව නියාමක මණ්ඩලයට පැමිණිලි ලැබෙන තෙක් නොසිට, තමන් විසින්ම විමර්ශන ආරම්භ කිරීමේ බලයද හිමිවේ.
මෙම පියවරත් සමග දැනට පවතින ෆෙඩරල් පෞද්ගලිකත්ව කොමසාරිස්වරයාගේ වගකීම් සීමා කරනු ඇත. ඔහු මින් ඉදිරියට රජයේ ආයතන විසින් පුද්ගලික දත්ත භාවිතා කිරීම පමණක් අධීක්ෂණය කරනු ඇත.
නව ප්රතිසංස්කරණ සාධනීය පියවරක් ලෙස බොහෝ දෙනා පිළිගත්තද, නව නියාමක මණ්ඩලයක් පිහිටුවීම පිළිබඳව විද්වතුන් ප්රශ්න කරති. ඔටාවා විශ්වවිද්යාලයේ නීති මහාචාර්ය ෆ්ලෝරියන් මාටින්-බැරිටෝ පවසන්නේ මෙය පනතේ ඇති විශාලතම “අන්තරාය හැඟවීමේ සලකුණක්” (red flag) බවයි. දැනට පවතින නියාමක මණ්ඩලය ශක්තිමත් කරනවා වෙනුවට අලුත්ම ආයතනයක් පිහිටුවීමට යාම නිසා එය ක්රියාත්මක වීමට වසර ගණනාවක් ගත විය හැකි බව ඔහුගේ අදහසයි.
මෙය පෞද්ගලිකත්ව නීති යාවත්කාලීන කිරීමට ලිබරල් රජය ගන්නා තෙවන උත්සාහයයි. මීට පෙර 2020 සහ 2023 වසරවලදී ඉදිරිපත් කළ පනත් කෙටුම්පත් නීති බවට පත් වූයේ නැත. පාර්ලිමේන්තුව ගිම්හාන නිවාඩුව සඳහා කල් තැබීමට නියමිත බැවින්, මෙම පනත සම්මත විය හැකි මුල්ම කාලය මේ වසරේ සරත් සමයයි.
සමස්තයක් ලෙස ගත් කල, මෙම නව පනත මගින් තාක්ෂණික දියුණුව සහ මානව අයිතිවාසිකම් අතර සමබරතාවයක් ඇති කිරීමට කැනඩාව උත්සාහ කරයි. අමාත්ය සොලමන් අවධාරණය කරන පරිදි, “ආරක්ෂාව යනු නවෝත්පාදනයේ ප්රතිවිරුද්ධ පැත්ත නොවේ”.
