ගෝලීය බලහත්කාර ශ්‍රමය මගින් නිපදවන භාණ්ඩ ආනයනය වැළැක්වීමට කැනඩාවෙන් දැඩි නීති.

ලොව පුරා බලහත්කාර ශ්‍රමය (Forced Labour) භාවිතා කරමින් නිෂ්පාදනය කරන භාණ්ඩ කැනඩාවට ඇතුළු වීම වැළැක්වීම සඳහා ෆෙඩරල් රජය විසින් පසුගිය සිකුරාදා නව පනත් කෙටුම්පතක් පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කරන ලදී. ඇමරිකානු රජයෙන් එල්ල වූ තීරුබදු පැනවීමේ තර්ජන හමුවේ, කැනඩාව සිය ආනයන නීති දැඩි කිරීමට පියවර ගෙන ඇති අතර, මෙය “ජාත්‍යන්තර ගැටලුවකට කැනේඩියානු විසඳුමක්” වනු ඇති බව පාර්ලිමේන්තු ලේකම් රොබ් ඔලිපන්ට් (Rob Oliphant) මහතා පැවසීය.

C-35 පනත් කෙටුම්පත ලෙස හඳුන්වා දී ඇති මෙම නව නීතිය මගින්, බලහත්කාර ශ්‍රමය භාවිතා කරන බවට සැක කෙරෙන නිශ්චිත කලාප සහ නිෂ්පාදන ඇතුළත් ප්‍රසිද්ධ ලේඛනයක් සකස් කිරීමට නියමිතය. මෙම ලැයිස්තුව සකස් කරනු ලබන්නේ විදේශ තානාපති කාර්යාල සහ අනෙකුත් බලධාරීන්ගෙන් ලැබෙන බුද්ධි තොරතුරු මත පදනම්වය.

මෙහි ඇති විශේෂත්වය වන්නේ, මීට පෙර රජයේ නිලධාරීන් විසින් බහාලුම් (Containers) පරීක්ෂා කිරීමේ ක්‍රමවේදය වෙනුවට, දැන් භාණ්ඩ ආනයනය කරන්නන් මත වගකීම පැවරීමයි. ඒ අනුව, ලැයිස්තුගත කර ඇති කලාපවලින් භාණ්ඩ ගෙන්වන ආනයනකරුවන්, එම භාණ්ඩ වහල්භාවය යටතේ නිෂ්පාදනය කර නොමැති බවට සාක්ෂි සහිතව ඔප්පු කළ යුතු වේ. මෙමගින් කැනේඩියානු නිලධාරීන්ට වැඩි අවදානමක් සහිත භාණ්ඩ කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කිරීමට අවස්ථාව ලැබෙනු ඇත.

මෙම පියවර ගැනීමට ප්‍රධානතම හේතුවක් වී ඇත්තේ ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ පරිපාලනය විසින් කැනඩාවට එරෙහිව පැනවීමට නියමිතව ඇති තීරුබදු තර්ජනයයි. කැනඩාව බලහත්කාර ශ්‍රමයෙන් නිපදවන භාණ්ඩ පාලනය කිරීමට ප්‍රමාණවත් පියවර නොගන්නා බව පවසමින්, ඇමරිකානු වෙළඳ නියෝජිත ජේමියන් ග්‍රියර් (Jamieson Greer) විසින් කැනඩාව ඇතුළු රටවල් කිහිපයකට 10% ක අතිරේක තීරුබදු පැනවීමට නිර්දේශ කර තිබේ.

කෙසේ වෙතත්, රොබ් ඔලිපන්ට් මහතා අවධාරණය කළේ මෙම නීති හඳුන්වා දෙන්නේ ඇමරිකානු බලපෑම නිසාම නොවන බවයි. ලිබරල් රජය 2024 අගභාගයේදී මෙම වෙනස්කම් සිදු කිරීමට පොරොන්දු වී තිබූ බව ඔහු පෙන්වා දුන්නේය. නව පනත මගින් කැනඩාව මෙක්සිකෝව සහ යුරෝපා සංගමය විසින් සකස් කරනු ලබන නීති රීති සමඟ සමපාත වීමට ද අපේක්ෂා කරයි. “බලහත්කාර ශ්‍රමයෙන් නිපදවන ලාභ භාණ්ඩ කැනඩාවට ගොඩගැසීමට අපට අවශ්‍ය නැහැ,” යැයි ඔලිපන්ට් මහතා පැවසීය.

කැනඩාව දැනට පවතින නීති ක්‍රියාත්මක කිරීමට අපොහොසත් වී ඇති බවට මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරීන් දිගු කලක සිට චෝදනා කරති. අගමැති මාර්ක් කාර්නි (Mark Carney) ද මෙම දුර්වලතාවය පිළිගෙන ඇති අතර, පවතින නීතිමය ව්‍යුහය සහ සම්පත් හිඟකම හේතුවෙන් බලාපොරොත්තු වූ තරම් සාර්ථකත්වයක් අත්කර ගැනීමට නොහැකි වූ බව පවසා ඇත.

දත්ත පෙන්වා දෙන පරිදි, 2020 වසරේ සිට කැනඩා දේශසීමා සේවා ඒජන්සිය (CBSA) විසින් බලහත්කාර ශ්‍රමය සම්බන්ධ සැකය මත රඳවාගෙන ඇත්තේ නැව්ගත කිරීම් (Shipments) 50 ක් පමණි. ඉන් ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත්තේ නැව්ගත කිරීම් දෙකක් පමණක් වන අතර, ඒවා 2024 වසරේ රෙදිපිළි තොගයක් සහ 2025 වසරේ ශීත කළ මුහුදු ආහාර තොගයකි. මෙම දුර්වල ක්‍රියාකාරිත්වය ඇමරිකානු බලධාරීන්ගේ දැඩි විවේචනයට ද ලක්ව තිබේ.

නව පනත යටතේ, බලහත්කාර ශ්‍රමයෙන් නිපදවන භාණ්ඩ වැළැක්වීමේ ප්‍රධාන වගකීම පොදු ආරක්ෂක අමාත්‍යවරයාගෙන් විදේශ කටයුතු අමාත්‍යවරයා වෙත පවරා ඇත.

මෙම නව නීති හඳුන්වා දෙන අතරතුර, අගමැති මාර්ක් කාර්නි විසින් ගනු ලැබූ තවත් තීරණයක් දැඩි කතාබහට ලක්ව ඇත. එනම්, විදේශයන්හි ක්‍රියාත්මක වන කැනේඩියානු සමාගම් සිදු කරන මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් පිළිබඳව සොයා බැලීමට පත් කර තිබූ “Canadian Ombudsperson for Responsible Enterprise” (CORE) නමැති ස්වාධීන නිරීක්ෂණ තනතුර අහෝසි කිරීමට තීරණය කිරීමයි. මෙම කාර්යාලය ඵලදායී නොවන බව අගමැතිවරයාගේ අදහසයි.

නමුත් මෙම තීරණයට “Canadian Network on Corporate Accountability” වැනි සංවිධාන දැඩි විරෝධය පළ කර ඇත. රජය මානව හිමිකම් මූලධර්ම අත්හැර දමා ඇති බවත්, එමගින් කැනේඩියානු සමාගම් අතින් පීඩාවට පත්වන ජනතාව තවදුරටත් අනතුරේ වැටෙන බවත් එම සංවිධානය පවසයි. විශේෂයෙන්ම, විදේශ කටයුතු අමාත්‍ය අනිටා ආනන්ඩ් මීට පෙර පවසා තිබුණේ මෙම තනතුර වැදගත් බවත් එය පිරවීමට කටයුතු කරන බවත්ය.

චීනයේ උයිගර් (Uyghur) සුළුතර ජාතීන් බලහත්කාර ශ්‍රමයේ යෙදවීම සම්බන්ධයෙන් වන චෝදනා සම්බන්ධයෙන් ද කැනඩාවට විවේචන එල්ල වේ. චීනය මෙම චෝදනා ප්‍රතික්ෂේප කළද, කැනේඩියානු රජය මේ පිළිබඳව සෘජු ප්‍රකාශයන් සිදු නොකිරීම පිළිබඳව විපක්ෂය සහ ක්‍රියාකාරීන් ප්‍රශ්න කරති. රජයේ ස්ථාවරය වී ඇත්තේ චීනය සමඟ මානව හිමිකම් පිළිබඳව සාකච්ඡා කළ යුතු වුවද, අනෙකුත් පොදු කරුණු කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ යුතු බවයි.

මෙම නව C-35 පනත් කෙටුම්පත සම්බන්ධයෙන් ඉදිරියේදී වැඩිදුර අධ්‍යයනයන් සහ උපදේශන සිදු කිරීමට නියමිතය. කෙසේ වෙතත්, පාර්ලිමේන්තුව ලබන සතියේ ගිම්හාන නිවාඩුව සඳහා විසිර යාමට නියමිත බැවින්, මෙම නව ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක වන නිශ්චිත කාලවකවානුවක් රජය තවමත් ප්‍රකාශ කර නොමැත. කොන්සර්වේටිව් පක්ෂය වැනි විපක්ෂ කණ්ඩායම් පවසන්නේ රජය මීට පෙර පැවති ක්‍රමය සාර්ථක බව පැවසුවද, දැන් අලුත් නීති ගෙන ඒමෙන් පෙනී යන්නේ ඔවුන්ගේ පෙර ප්‍රකාශ අසත්‍ය බවයි.