ලෝකයේ සෙසු ප්රදේශවලට වඩා දෙගුණයක වේගයකින් උණුසුම් වෙමින්, ගෝලීය වශයෙන් වේගයෙන්ම උණුසුම් වන මහාද්වීපය බවට පත්ව ඇති යුරෝපය, 2026 වසරේ මැයි සහ ජූනි මාසවලදී මින් පෙර කිසිදා නොවූ විරූ මට්ටමේ අතිශය දරුණු උෂ්ණාධික කාලගුණයකට ගොදුරු වී තිබේ. වායුගෝලයේ ඉහළ පීඩනයක් හේතුවෙන් උණුසුම් වාතය සිරවීමෙන් නිර්මාණය වූ ප්රබල “තාප ගෝලාකාරයක්” (heat dome) මෙම තත්ත්වයට මූලික හේතුව වී ඇති අතර, බටහිර යුරෝපයේ බොහෝ ප්රදේශවල උෂ්ණත්වය සාමාන්ය අගයට වඩා සෙල්සියස් අංශක 10 ත් 15 ත් අතර ප්රමාණයකින් ඉහළ ගොස් ඇත.
මෙම අසාමාන්ය උණුසුම හේතුවෙන් සමස්ත යුරෝපයේම මහජන සෞඛ්යයට මෙන්ම දෛනික ජීවන රටාවට දැඩි බලපෑම් එල්ල වී තිබේ. අධික උණුසුම නිසා පාසල් වසා දැමීමටත්, ප්රවාහන සේවා අඩාල කිරීමටත් බලධාරීන්ට සිදුවී ඇත. එමෙන්ම යුරෝපයේ සංකේතයක් බඳු පැරිස් නුවර අයිෆල් කුළුණ ඇතුළු ප්රමුඛ පෙළේ සංචාරක ස්ථානවල මෙහෙයුම් කටයුතු පවා සීමා කිරීමට මෙම උණුසුම් කාලගුණය බලපා තිබේ.
මෙම ව්යසනකාරී කාලගුණ තත්ත්වයේ පළමු අදියර මැයි මාසයේ මුල් භාගයේ ආරම්භ වූ අතර, මැයි 22 දින සිට එය වඩාත් තීව්ර වීමට පටන් ගත්තේය. මැයි 25 ත් 28 ත් අතර කාලය තුළ මෙම උණුසුම් තත්ත්වය එහි උපරිමයට ළඟා වූ අතර, එහිදී එක්සත් රාජධානිය, ප්රංශය, ස්පාඤ්ඤය, පෘතුගාලය, අයර්ලන්තය, ජර්මනිය සහ ස්විට්සර්ලන්තය යන රටවල පැරණි මැයි මාසයේ සහ වසන්ත කාලයේ උෂ්ණත්ව වාර්තා මුළුමනින්ම බිඳ වැටුණි.
විශේෂයෙන්ම මැයි 26 වනදා ලන්ඩන් නුවර කියු ගාඩන්ස් (Kew Gardens) ප්රදේශයෙන් සෙල්සියස් අංශක 35.1 ක ඉතිහාසයේ ඉහළම මැයි මාසයේ උෂ්ණත්වය වාර්තා වූ අතර, භූගත දුම්රිය ස්ථානවල උෂ්ණත්වය ද සෙල්සියස් අංශක 34.3 දක්වා ඉහළ ගියේ මගීන් දැඩි අපහසුතාවයට පත් කරමිනි. ප්රංශයේ ජාතික සාමාන්ය උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 24.9 ක් ලෙස සටහන් වුවද, ඇන්ගුලෙම්-ලා කුරොන් (Angoulême-La Couronne) ප්රදේශයෙන් සෙල්සියස් අංශක 37.8 ක අතිශය ඉහළ අගයක් වාර්තා විය. ස්පාඤ්ඤයේ කැටලෝනියාවේ විනෙබ්රේ (Vinebre) හි සෙල්සියස් අංශක 39.5 ක් ද, පෘතුගාලයේ මෝරා (Mora) හි සෙල්සියස් අංශක 40.3 ක් ද ලෙස උෂ්ණත්වය ඉහළ ගිය අතර අයර්ලන්තයේ ෂැනන් ගුවන් තොටුපළෙන් ද සෙල්සියස් අංශක 30.6 ක වාර්තාගත උෂ්ණත්වයක් සටහන් විය. පෘතුගාලය වැනි රටවල රාත්රී කාලයේදී පවා උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 20 ට වඩා වැඩිවීම (Tropical nights) නිසා ජනතාවට නින්ද පවා අහිමි වූ තත්ත්වයක් උදා විය.
මැයි මාසයේ ඇති වූ මෙම අධික උණුසුම හේතුවෙන් ස්පාඤ්ඤයේ පමණක් පුද්ගල මරණ 101 ක් වාර්තා වී ඇති අතර, මෙය 2015 වසරෙන් පසු එරට මැයි මාසයකදී වාර්තා වූ ඉහළම මරණ සංඛ්යාවයි. මීට අමතරව අධික උණුසුමෙන් සහනයක් සෙවීම සඳහා වැව් සහ ජලාශවල දිය නෑමට ගිය තරුණයින් ඇතුළු පිරිසක් එක්සත් රාජධානියේදී සහ ප්රංශයේදී දියේ ගිලීමෙන් ජීවිතක්ෂයට පත්වීම කණගාටුදායක තත්ත්වයකි.
පළමු උෂ්ණාධික තත්ත්වය නිමාවීමටත් පෙර, ජූනි 22 දින පමණ වන විට වඩාත් දරුණු දෙවන තාප තරංගයක් බටහිර සහ මධ්යම යුරෝපය පුරා ව්යාප්ත වීමට පටන් ගත්තේය. මෙහිදී ප්රංශයේ චැටෝමෙයිලන්ට් (Châteaumeillant) හි උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 43.3 දක්වා ඉහළ ගිය අතර, බෝඩෝ (Bordeaux) නගරයෙන් සෙල්සියස් අංශක 41.9 ක සර්වකාලීන ජූනි මාසයේ ඉහළම උෂ්ණත්වය වාර්තා විය. පැරිස් නුවර උෂ්ණත්වය ද සෙල්සියස් අංශක 38 සීමාව ඉක්මවා ගිය අතර ප්රංශයේ දිස්ත්රික්කවලින් තුනෙන් එකකට “රතු නිවේදන” නිකුත් කිරීමට බලධාරීහු පියවර ගත්හ.
මෙම දෙවන තාප තරංගයත් සමඟ ජීවිත හානි තවදුරටත් ඉහළ ගියේය. ජූනි 22 වන විට ප්රංශයෙන් පමණක් උණුසුම ආශ්රිත මරණ 18 ක් වාර්තා වූ අතර, ගිනිකොනදිග ප්රංශයේ කාපෙන්ට්රාස් (Carpentras) ප්රදේශයේදී අධික ලෙස රත් වූ මෝටර් රථයක් තුළ සිහිය නැතිව සිටියදී සොයාගත් අවුරුදු 2 සහ 4 වයසැති දරුවන් දෙදෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්වීමේ අතිශය ඛේදජනක පුවතක් ද වාර්තා විය. තාප තරංගය මධ්යයේ දියේ ගිලීම් හේතුවෙන් ප්රංශය පුරා අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් 40 දෙනෙකු මියගොස් ඇති අතර, මෙම සමස්ත කාලගුණික තත්ත්වය හේතුවෙන් යුරෝපය පුරා සිදු වූ මුළු මරණ සංඛ්යාව 125 ක් පමණ දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ.
අධික උණුසුම හමුවේ පැරිස් නගරයේ ජනතාව සහ සංචාරකයින් සහනයක් ලබා ගැනීම සඳහා විවිධ ක්රමවේද අනුගමනය කරනු දක්නට ලැබුණි. බොහෝ පිරිස් කැනල් සෙන්ට්-මාර්ටින් (Canal Saint-Martin) ඇළ මාර්ගයට සහ ට්රොකැඩෙරෝ (Trocadéro) දිය උල්පත් වෙත රොද බඳිමින් ජලයට පැන සිරුර සිසිල් කරගන්නා අයුරු වාර්තා විය. පැරිසියේ උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 38.3 දක්වා ඉහළ යාම හේතුවෙන් අයිෆල් කුළුණ ජූනි 21 සහ 22 යන දිනවල පස්වරු 4.00 ට කලින් වසා දැමීමට සිදුවූ අතර, එහි පැමිණි සංචාරකයින් සහ කාර්ය මණ්ඩලය සිසිල් කිරීම සඳහා ජල මීදුම විදින යන්ත්ර (misting sprayers) සහ වායුසමීකරණ යන්ත්ර උපරිම ධාරිතාවයෙන් ක්රියාත්මක කිරීමට පියවර ගැනුණි.
යුරෝපා රජයන් විසින් මෙම තත්ත්වය කළමනාකරණය කිරීම සඳහා විවිධ උපදේශන මාලාවන් නිකුත් කර ඇත. ජල සංරක්ෂණය, සිරුරේ සජලනය පවත්වා ගැනීම සහ විශේෂයෙන්ම අවදානමට ලක්විය හැකි වැඩිහිටියන් සහ කුඩා දරුවන් පිළිබඳ දැඩි අවධානය යොමු කරන ලෙස රජය නිවේදනය කර තිබේ. ප්රංශයේ පාසල් සිය ගණනක කාලසටහන් වෙනස් කර ඇති අතර, පෘතුගාලයේ ලැව්ගිනි අවදානම ඉහළ යාම සහ සිසිලන පද්ධති සඳහා ඇති ඉල්ලුම නිසා බලශක්ති පරිභෝජනය ද විශාල ලෙස ඉහළ ගොස් ඇත.
මෙම දරුණු තාප තරංගය ඉදිරි දිනවලදී තවදුරටත් වර්ධනය වනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇති අතර, එක්සත් රාජධානියේ එංගලන්තය සහ වේල්ස් කලාප සඳහා සෙල්සියස් අංශක 38 ත් 40 ත් අතර අගයක් අපේක්ෂාවෙන් රතු අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කර තිබේ. ස්පාඤ්ඤයේ උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 44 දක්වා ඉහළ යනු ඇතැයි ගණන් බලා ඇති අතර ජර්මනිය, පෘතුගාලය සහ ඉතාලිය ද තවදුරටත් දැඩි උණුසුමකට මුහුණ දීමට සූදානම්ව සිටියි. මෙම 2026 තාප ගෝලාකාරය යුරෝපයේ දේශගුණික විපර්යාසයන්හි දරුණුතම ප්රතිඵලයක් ලෙස ඉතිහාසයට එක්වනු ඇත.
